[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ] §9.2.29.prQuemadmodum si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus uicini in eos laqueos incidisset.
ちょうど、あなたが設置する権利のない場所に罠を仕掛け、隣人の家畜がその罠にかかった場合と同様である。
§9.2.29.1Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis.
もしあなたが私の張り出し(それはあなたの家の上に私が何の権利もなく有していたものであるが)を切り落とした場合、私があなたに対して不法損害の訴えを提起できるとプロクルスは書いている。 なぜなら、あなたは私に対して、私に張り出しを有する権利がないことについて訴えを起こすべきであったからであり、また、あなたによって私の梁が切り落とされたことによる損害を私が被ることは公平ではないからである。
aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit.
皇帝セウェルスの勅答によれば、別のことが言われねばならない。 セウェルスは、地役権なしに自己の家を通じて水道が通されていた者に対し、自己の権利によってそれを切断することができると勅答したが、それは当然である。 なぜなら、前者は自己の土地において張り出しを作り、後者は他人の土地において行ったという違いがあるからである。
§9.2.29.2Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret.
もしあなたの船が私の小舟に衝突して私に損害を与えた場合、私にどのような訴えが適当であるかが問われた。
et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis incurrisset, cum domino agendum non esse.
そしてプロクルスは言う。 もしそれが起こらないようにすることが船乗りたちの支配内にあり、彼らの過失によってなされたのであれば、船乗りたちに対してアキリウス法によって訴えるべきである。 なぜなら、船を衝突させることによって、あるいは引き船の索を船に当てることによって損害を与えたか、あるいはあなたの手によって損害を与えたかはほとんど重要ではないからである。 なぜなら、これらすべての方法において、あなたによって私が損害を被るからである。 しかし、綱が切れたことによって、あるいは誰によっても操縦されていない状態で船が衝突したのであれば、船主に対して訴えを起こすべきではない。
§9.2.29.3Item Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam.
同様にラベオーは書いている。 もし風の力によって船が他人の錨の綱に押し流され、船乗りたちがその綱を切った場合において、綱を切ること以外にはいかなる方法によっても自己を脱出させることができなかったのであれば、いかなる訴えも与えられるべきではない。
idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimarunt.
そしてラベオーとプロクルスは、漁師たちの網(そこに船が引っかかった)をめぐっても同様に評価した。
plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum.
明らかに、もし船乗りたちの過失によってそれがなされたのであれば、アキリウス法によって訴えるべきである。
sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur.
しかし、網をめぐって不法損害の訴えが提起される場合、それによって捕獲されなかった魚の評価はなされない。 それらが捕獲されたかどうかは不確実であったからである。
idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum.
そして、同じことが猟師や鳥刺しについても承認されるべきである。
§9.2.29.4Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa nautarum id factum sit, puto aquiliae sufficere.
もし船が向こうから進んでくる別の船に衝突して沈めた場合、舵手または操舵手に対して不法損害の訴えが適当であるとアルフェーヌスは言う。 しかし、もし船に、制御することができなかったほどの強力な力が加わったのであれば、船主に対してはいかなる訴えも与えられるべきではない。 これに対し、もし船乗りたちの過失によってそれがなされたのであれば、アキリウス法の訴えで十分であると私は考える。
§9.2.29.5Si funem quis, quo religata navis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum.
もし誰かが、船が繋ぎ留められていた綱を切り、そのために船が失われたならば、その船に関して事実に基づく訴えを提起すべきである。
§9.2.29.6Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum.
この法律の章に基づくこの訴えによって、家畜ではないすべての傷つけられた動物について訴えるべきである。 たとえば犬がこれに当たる。 しかし、イノシシやライオン、その他の野生動物や鳥についても同じことが言われねばならない。
§9.2.29.7Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri.
地方自治体の政務官たちが不法に損害を与えた場合、アキリウス法によって責任を負わされうる。
nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est.
なぜなら、誰かが家畜を質として取り、あなたがそれらに餌を与えることを許さない間に、それらを飢え死にさせた場合にも、事実に基づく訴えが与えられるべきだからである。
item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit.
同様に、もし法律に基づいて質を取っていると考えながら、法律に基づかずにそれを取り、摩耗し損傷した状態で返還する場合、アキリウス法が適用されると言われる。 このことは、法律に基づいて質を取った場合にも言われねばならない。
si quid tamen magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio.
しかし、もし政務官が抵抗する者に対して幾分暴力的に事を行ったとしても、アキリウス法による責任は負わない。 なぜなら、質として奴隷を取り、その奴隷が首を吊った場合にも、いかなる訴えも与えられないからである。
§9.2.29.8Haec urba: 'quanti in triginta diebus proximis fuit', etsi non habent ' plurimi', sic tamen esse accipienda constat.
『直近の30日間にいくらであったか』というこれらの文言は、たとえ『最も高額な』という語を持っていなくとも、そのように解されるべきであることは合意されている。