[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ] §9.2.27.16Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae sententia uera est.
そして彼は、破られたものや燃やされたものが台無しにされたものという呼称に含まれることを否定しないが、法がいくつかの個別のものを列挙した上で、それら個別のものを包括する一般的な言葉を付け加えるのは珍しいことではないと言っている。 この見解は正しい。
§9.2.27.17Rupisse eum utique accipiemus, qui uulnerauerit, uel uirgis uel loris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderet alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur.
誰かを負傷させた者、あるいは鞭、革紐、拳、武器、もしくはその他の物を用いて誰かの身体を切り裂くか、あるいは腫れを生じさせた者を、我々は確かに「壊した」と解釈するだろう。 しかし、それはあくまで不法に損害が与えられた場合に限られる。 これに対して、もし奴隷の価値をいささかも低くしたり悪化させたりしなかったのであれば、アキリウス法の適用はなく、侮辱の訴えのみを提起すべきである。 なぜなら、アキリウス法は損害をもたらす「破壊」を追及するからである。
Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.
したがって、たとえ奴隷が価値において悪化しなかったとしても、その生存と健康のために費用が支出されたのであれば、これらに関して損害が与えられたと私には思われ、それゆえアキリウス法によって訴えることができる。
§9.2.27.18Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur.
もし誰かが衣服を破るか汚した場合、彼は「壊した」ものとしてアキリウス法により責任を負う。
§9.2.27.19Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio.
しかしまた、誰かが私のキビや穀物を川に流してしまった場合にも、アキリウス法の訴えで十分である。
§9.2.27.20Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit.
同様に、もし誰かが穀物に砂やその他の物を混ぜて、分離が困難になった場合、台無しにされたものとして訴えを提起することができる。
§9.2.27.21Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem peruenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit.
もし誰かが私の手から硬貨を叩き落とした場合、サビヌスは、それらが誰のところにも届かないような方法で失われた場合(たとえば川や海、下水溝に落ちた場合)、不法損害の訴えが認められると考える。 これに対して、もしそれらが誰かのところに届いたのであれば、援助および助言による窃盗が行われたとして訴えを提起すべきであり、これは古来の法学者たちも同意したところである。
Idem etiam in factum dari posse actionem ait.
彼はまた、事実に基づく訴えを認めることもできると言っている。
§9.2.27.22Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.
もし女性があなたの拳による打撃、あるいは牝馬が打撃によって打たれて流産した場合、ブルトゥスは、壊されたものとしてアキリウス法による責任を負うと言っている。
§9.2.27.23Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore.
また、もし誰かがラバに過度な荷を積んでその肢体を損ねた場合、アキリウス法の適用がある。
§9.2.27.24Si nauem uenaliciarum mercium perforasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Uiuianus scribit.
もし誰かが売物用の商品を積んだ船に穴を開けた場合、壊したものとしてアキリウス法の訴えが認められるとウィウィアヌスは書いている。
§9.2.27.25Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur.
もし誰かが未熟なオリーブを摘み取るか、未熟な穀物を刈り取るか、あるいは未熟なブドウを切り取った場合、アキリウス法による責任を負う。 しかし、もしそれらがすでに成熟していたならば、アキリウス法の適用はない。 なぜなら、この種の収穫物の採集に費やされる経費を彼があなたに与えたことにもなるため、いかなる不法も存在しないからである。 ただし、収穫されたこれらを彼が横領した場合には、窃盗の責任を負う。
Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur.
オクタウェヌスはブドウについて、ただし彼がブドウを地面に投げ捨てて台無しにしてしまった場合は責任を負うという例外を付け加えている。
§9.2.27.26Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum.
同様に彼は薪炭林についても書いており、もし未成熟であればアキリウス法による責任を負うが、成熟したものを横領した場合には、窃盗および樹木隠密伐採の責任を負うとしている。
§9.2.27.27Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, cessare Aquiliam.
もし成熟したヤナギ林を、その株を傷つけないような方法で刈り取ったならば、アキリウス法の適用はない。
§9.2.27.28Et si puerum quis castrauerit et pretiosiorem fecerit, Uiuianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium aut in quadruplum.
また、もし誰かが奴隷の少年を去勢してその価値を高めた場合、ウィウィアヌスはアキリウス法の適用はないが、侮辱の訴え、あるいはエディリスの告示に基づく訴え、または4倍額の訴えを提起すべきであると書いている。
§9.2.27.29Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.
もしあなたが細工を施してもらうために透かし彫りのガラス杯を渡した場合、もし彼が技術の未熟さによってそれを破損したならば、不法損害の責任を負う。 しかし、もし技術の未熟さによって破損したのではなく、その杯に欠陥のある亀裂がすでにあったならば、彼は免責され得る。 それゆえ、この種の素材が引き渡される際、職人たちは通常、自己の危険負担においては作業を行わないという合意を交わすのが一般的であり、この取り決めは賃貸借に基づく訴えとアキリウス法の訴えの両方を排除する。
§9.2.27.30Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.
もし夫が妻に使用させるために紐に通していない真珠を渡していたときに、妻が夫の意志に反して、あるいは夫の知らないうちに、それらに穴を開けて糸に通して使うようにした場合、彼女は離婚しているか、あるいはまだ婚姻中であるかを問わず、アキリウス法によって責任を負う。
§9.2.27.31Si quis aedificii mei fores confregerit uel refregerit aut si ipsum aedificium diruit, lege Aquilia tenetur.
もし誰かが私の建物の戸を壊すか、あるいはこじ開けた場合、または建物自体を取り壊した場合、彼はアキリウス法によって責任を負う。
§9.2.27.32Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam.
もし誰かが私の水道を取り壊した場合、取り壊された石材は私のものであるが、私が水を通している土地は私のものではないため、補充的訴えが与えられるべきであると言うのがより適切である。
§9.2.27.33Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt.
もし荷車から石が落下して何かを壊すか、あるいは破った場合、荷車引きが石を不適切に積み、そのために落下したのであれば、彼はアキリウス法の訴えによって責任を負うとされる。
§9.2.27.34Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominum eius, id est muli, et serui cum eo qui turbauit habiturum legis Aquiliae actionem.
もしある人が、ラバを操縦するために雇った奴隷にラバを委ねたところ、その奴隷が手綱でラバを自分の親指に結びつけ、ラバが暴走して奴隷の親指を引きちぎった上に崖から転落した場合、メラは次のように書いている。 もし技術のある者として未熟な者が賃貸されたのであれば、壊されたか、あるいは弱らされたラバについて、雇用関係(借主の訴え)に基づいて所有者に対して訴えを提起すべきである。 しかし、もし打撃や恐怖によってラバが動揺したのであれば、そのときにはラバの所有者と奴隷の所有者は、動揺させた者に対してアキリウス法に基づく訴えを有することになる。
mihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae.
しかし、私としては、賃貸借に基づく訴えがある場合であっても、アキリウス法の訴えも同時に成立すると考える。
§9.2.27.35Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum agendum.
同様に、もしあなたが左官にワインの詰まった樽を修理させるために引き渡したところ、彼がそれに穴を開けてワインを零してしまった場合、ラベオは事実に基づく訴えを提起すべきであると書いている。