[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ] §9.2.27.16Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae sententia uera est.
그리고 그는 부러진 것과 불탄 것이 망가뜨려진 것이라는 명칭에 포함된다는 것을 부정하지는 않지만, 법이 몇 가지 개별적인 것들을 열거한 뒤에 그 개별적인 것들을 포괄하는 일반적인 단어를 덧붙이는 것은 새로운 일이 아니라고 한다. 이 견해는 옳다.
§9.2.27.17Rupisse eum utique accipiemus, qui uulnerauerit, uel uirgis uel loris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderet alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur.
부상을 입히거나, 회초리나 가죽끈이나 주먹으로, 혹은 무기나 다른 어떤 것으로 때려 누군가의 몸을 찢거나 부종을 일으킨 자를 우리는 분명 "부수었다"고 인정할 것이다. 그러나 이는 불법적으로 손해가 발생한 경우에 한한다. 반면, 만일 노예를 가치 면에서 전혀 더 저렴하게 하거나 더 악화시키지 않았다면 아퀼리아 소송은 중지되고 오직 모욕 소송만을 제기해야 할 것이다. 아퀼리아법은 손해를 가하는 부숨만을 추궁하기 때문이다.
Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.
그러므로 비록 노예가 가치 면에서는 악화되지 않았다 하더라도, 그의 구명과 건강을 위해 비용이 지출되었다면 이에 대해 손해가 가해진 것으로 나에게 생각되며, 따라서 아퀼리아법으로 소를 제기할 수 있다.
§9.2.27.18Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur.
만일 누군가가 의복을 찢거나 더럽혔다면, 그는 부순 것처럼 아퀼리아 소송에 의해 책임을 진다.
§9.2.27.19Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio.
하지만 또한 누군가가 나의 기장이나 곡식을 강에 쏟아부었을 때도 아퀼리아 소송으로 충분하다.
§9.2.27.20Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit.
마찬가지로 만일 누군가가 곡식에 모래나 다른 어떤 것을 섞어서 분리하기 어렵게 만들었다면, 망가뜨려진 것에 대한 것처럼 소를 제기할 수 있다.
§9.2.27.21Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem peruenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit.
만일 누군가가 나의 손에서 동전들을 쳐서 떨어뜨렸다면, 사비누스는 그것들이 누군가의 손에 들어가지 않는 방식으로 사라진 경우(예컨대 강이나 바다나 하수구에 떨어진 경우), 불법 침해 소송이 인정된다고 생각한다. 반면, 만일 그것들이 누군가의 손에 들어갔다면, 조력과 권고로 절도가 행해진 것으로 소를 제기해야 하며, 이는 옛 법학자들도 동의한 바이다.
Idem etiam in factum dari posse actionem ait.
그는 또한 사실에 기초한 소송도 허용될 수 있다고 말한다.
§9.2.27.22Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.
만일 여성이 당신의 주먹에 맞거나 암말이 타격에 의해 맞아 낙태했다면, 브루투스는 부서진 것처럼 아퀼리아 소송에 의해 책임을 진다고 말한다.
§9.2.27.23Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore.
또한 만일 누군가가 노새에게 정당한 수준 이상으로 짐을 실어 그 사지 중 일부를 부수었다면, 아퀼리아 소송이 적용될 것이다.
§9.2.27.24Si nauem uenaliciarum mercium perforasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Uiuianus scribit.
만일 누군가가 판매용 상품을 실은 배에 구멍을 뚫었다면, 부순 것처럼 아퀼리아 소송이 인정된다고 비비아누스는 기술하고 있다.
§9.2.27.25Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur.
만일 누군가가 미성숙한 올리브를 따거나, 미성숙한 곡식을 베거나, 미성숙한 포도나무를 베었다면 아퀼리아 소송의 책임을 진다. 그러나 만일 그것들이 이미 성숙했다면 아퀼리아 소송은 적용되지 않는다. 이러한 부류의 과실 수확에 소요되는 비용을 그가 당신에게 선사한 셈이 되므로 아무런 불법도 없기 때문이다. 다만 수확된 이것들을 그가 가로챘다면 절도 책임을 진다.
Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur.
옥타베누스는 포도에 관하여, 그가 포도를 땅에 던져 으깨어 버린 경우가 아니라면 책임을 진다는 단서를 덧붙인다.
§9.2.27.26Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum.
그는 벌채림에 대해서도 동일하게 기술하는데, 만일 미성숙했다면 아퀼리아 소송 책임을 지지만, 성숙한 것을 가로챘다면 절도 및 수목 은닉 벌채의 책임을 진다는 것이다.
§9.2.27.27Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, cessare Aquiliam.
만일 성숙한 버드나무 숲을 그 그루터기를 손상하지 않는 방식으로 벌채했다면 아퀼리아 소송은 적용되지 않는다.
§9.2.27.28Et si puerum quis castrauerit et pretiosiorem fecerit, Uiuianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium aut in quadruplum.
또한 만일 누군가가 어린 사내노예를 거세하여 가치를 더 높였다면, 비비아누스는 아퀼리아 소송은 적용되지 않으며, 모욕 소송이나 안딜리스 고시에 따른 소송, 혹은 4배액 소송을 제기해야 한다고 기술하고 있다.
§9.2.27.29Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.
만일 당신이 세공을 맡기기 위해 투조 유리잔을 주었다면, 만일 그가 미숙함으로 인해 그것을 깨뜨렸을 때는 불법 침해 책임을 질 것이다. 그러나 미숙함으로 깨뜨린 것이 아니라 그것이 이미 결함이 있는 균열을 가지고 있었다면 면책될 수 있다. 따라서 공장들은 이와 같은 재료를 인도받을 때 보통 자신들의 위험부담으로 작업하지 않는다는 합의를 나누는 것이 상례이며, 이러한 약정은 임대차 소송과 아퀼리아 소송 모두를 배제한다.
§9.2.27.30Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.
만일 남편이 아내에게 사용하라고 실에 꿰지 않은 진주들을 주었는데 아내가 남편의 의사에 반하거나 남편 모르게 그것들에 구멍을 뚫어 실에 꿰어 사용했다면, 그녀가 이혼을 했든 여전히 혼인 중이든 간에 아퀼리아법에 의해 책임을 진다.
§9.2.27.31Si quis aedificii mei fores confregerit uel refregerit aut si ipsum aedificium diruit, lege Aquilia tenetur.
만일 누군가가 나의 건물의 문을 부수거나 억지로 열었거나, 혹은 건물 자체를 허물었다면 아퀼리아법에 의해 책임을 진다.
§9.2.27.32Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam.
만일 누군가가 나의 수로를 허물었다면, 허물어진 석재들은 나의 것이라 할지라도 내가 물을 끌어오는 토지는 나의 것이 아니기 때문에, 유용 소송이 허용되어야 한다고 말하는 것이 더 타당하다.
§9.2.27.33Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt.
만일 마차에서 돌이 떨어져 무언가를 부수거나 부러뜨렸다면, 마부의 돌 쌓기가 불량하여 그 때문에 떨어진 경우 마부가 아퀼리아 소송의 책임을 진다는 것이 통설이다.
§9.2.27.34Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominum eius, id est muli, et serui cum eo qui turbauit habiturum legis Aquiliae actionem.
만일 누군가가 노새를 몰기 위해 고용한 노예에게 노새를 맡겼는데, 그 노예가 가죽끈으로 노새를 자신의 엄지손가락에 묶었고, 노새가 폭주하여 노예의 엄지손가락을 뜯어내고 스스로 벼랑으로 떨어졌다면, 멜라는 다음과 같이 쓰고 있다. 만일 숙련된 자 대신 미숙한 자가 임대된 것이라면, 부서지거나 불구가 된 노새에 관해 임차 소송으로 소유자를 상대로 소를 제기해야 한다. 그러나 만일 타격이나 공포로 인해 노새가 놀란 것이라면, 그때는 노새의 소유자와 노예의 소유자가 놀라게 한 자를 상대로 아퀼리아법 소송을 제기할 수 있다.
mihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae.
하지만 나에게는 임대차 소송이 성립하는 경우에도 아퀼리아 소송이 역시 병존하는 것으로 보인다.
§9.2.27.35Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum agendum.
마찬가지로 만일 당신이 미장이에게 와인이 가득 찬 통을 수리하도록 맡겼는데 그가 구멍을 뚫어 와인이 쏟아졌다면, 라베오는 사실에 기초한 소송을 제기해야 한다고 기술하고 있다.