Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §8.6.6.pr-8.6.6.1d

土地分割時における通行地役権の維持と消滅

1492 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

共有地および仕役地が共有者間で分割された場合における、道路(通行権)の地役権の維持および不使用による消滅のルールをケルススが考察している。

[CELSUS libro quinto digestorum. ]
[ケルスス『学説集』第5巻] なぜなら、土地の名において通行がなされたことで十分だからである。
§8.6.6.prnam satis est fundi nomine itum esse.
もし、隣人の土地を通って我々のために負わされていた道を私が使用し、あなたが定められた期間に使用を怠った場合、あなたは自分の権利を失うだろうか?
§8.6.6.1Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicinus, cui uia per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partem ingressus non fuerit, an partem tuam liberauerit? Celsus respondit: si diuisus est fundus inter socios regionibus, quod ad seruitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat seruitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo si quo melior, quoniam alter dominorum utendo sibi, non toti fundo proficit.
そして逆に、我々の土地を通る道を負わされていた隣人が、私の(分割された)部分を通行・駆行し、あなたの部分に立ち入らなかった場合、あなたの部分を解放したことになるだろうか? ケルススは答えた。 もし共有者の間で土地が区画ごとに分割された場合、その土地のために負わされていた地役権に関する限り、最初から二つの土地のために負わされていたかのようである。 そして、所有者めいめいが自分のために地役権を保ち、使わないことによって自分自身がそれを失い、その事柄においてそれらの土地の関係が混じり合うことはもはやない。 また、役を提供する土地の所有者に対しても何ら不利益は生じず、むしろ状況はより良くなる。 なぜなら、所有者の一方が使用することは、自分自身にのみ利益をもたらし、土地全体には利益をもたらさないからである。
§8.6.6.1aSed si is fundus qui seruierit ita diuisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac finitus uiae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus diuisus est, eadem omnia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundi fuissent: si uero per latitudinem uiae fundus diuisus est (nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter), tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus liberabitur, quoniam unum atque eo modo indiuiduum uiae ius est.
しかし、役を提供していた土地がそのように分割された場合は、その事柄にはもう少し疑問がある。 なぜなら、もし道の場所が確定され限定されている場合、そのとき、もし土地が道の長さに沿って分割されたなら、最初からこの地役権が設定される際にここに同様に二つの土地があった場合と同様のことがすべて守られるべきだからである。 しかし、もし土地が道の幅に沿って分割された場合(それが等分になされたか不等分になされたかは大して重要ではない)、そのときは、土地が分割されていなかった時と同じ地役権が残り、道全体でなければ、使用によって維持されることも不使用によって失われることもない。 また、仮に、一方の土地のみを通る小道が使用されることになったとしても、それだからといって他方の土地が解放されるわけではない。 なぜなら、道の権利は一つであり、そのような意味で不可分だからである。
§8.6.6.1bPossunt tamen alterutrum fundum liberare, si modo hoc specialiter conuenit: certe si is cui seruitus debebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabitur, alter propter redemptionem, alter, quia per eum locum qui superest uia constitui non potest.
しかし、もし特にこのように合意されたならば、彼らは一方の土地を解放することができる。 確かに、地役権を認められていた者が、その分割による土地の一方を買い取った場合、そのことによって他方の土地の地役権が存続しなくなるだろうか? 他方の土地が仕役地として留まるというその判断から、何か不都合なことが生じるとは私には思われない。 ただし、最初から法律で定められた幅よりも狭い道が設定され得たのであり、かつ、地役権が免除されなかった方の土地に、道として十分な場所がまだ残っている場合に限る。 しかし、もし道として十分な場所よりも少ない場所しか残っていないなら、両方の土地が解放される。 一方は買い取りのために、他方は、残された場所を通る道を設定することができないからである。
§8.6.6.1cCeterum si ita constitutum est ius uiae, ut per quamlibet partem fundi ire agere liceat, idque uel subinde mutare nihil prohibet atque ita diuisus est fundus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire.
一方、もし道の権利が、その土地のどの部分を通行・駆行してもよいというように設定されており、かつ、それを時々変更することが禁止されておらず、その土地がこのように分割された場合、もしそのどの部分を通っても同様に通行可能であるならば、その時は、最初から二つの土地に二つの地役権が課されていたのと同様に扱い、一方は維持され、他方は不使用によって消滅し得る。
§8.6.6.1dNec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera parte fundi retineretur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in porrectum et senos denos in anfractum.
他人の行為によって他人の権利が変更されることになるのは、私にも承知している。 なぜなら、以前は他方の部分を通行・駆行する方が都合がよかったのに、土地の他方の部分において同等の権利が彼のために維持されることになるからである。 逆に、道の権利を持っていた者には、二つの道を並行して通行・駆行することができ、直線で16フィート、屈折部で32フィートの幅を得るという便宜が加わったのである。

語釈・文法注

  1. 8.6.6.1cui uia per nostrum fundum debebatur — 動詞 `debere`(受動態 `deberi`)は、法学ラテン語において地役権(この場合は `uia` 「通行権」)が「(与格で示される対象のために)設定されている、帰属している」ことを意味する。本来の「義務を負う」という意味とは逆に、ここでは権利の帰属先を指す。
  2. 8.6.6.1aper longitudinem — 道の「長さに沿って(縦に)」の分割を指す。道が延びる方向と平行に土地が分割されることを意味し、分割された双方の土地がそれぞれ道に面するため、最初から二つの土地が存在したかのように並行して個別に地役権を処理できる状態を指す。
  3. 8.6.6.1bfundo altero manente seruo — 奪格絶対句。現在分詞 `manente` と名詞句 `fundo seruo`(「仕役地として残る土地」)からなり、「他方の土地が仕役地のままであるとしても」という譲歩または条件の意味を表す。
  4. 8.6.6.1dbisque octonos in porrectum et senos denos in anfractum — 十二表法に基づく道の規定(直線部 `porrectum` で8フィート、屈折部 `anfractus` で16フィート)を前提とする。土地の分割によって二つの道が並行して利用可能となった結果、利用者は直線部で2倍の8フィート(16フィート)、屈折部で2倍の16フィート(32フィート)の幅を享受できることを意味する。`bis` は `octonos` だけでなく、後半の `senos denos`(16)にも修飾が及ぶ。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §8.6.6.pr-8.6.6.1d. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:8.6.6.pr-8.6.6.1d

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。