Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §8.5.2.pr-8.5.2.3

地役権の対物訴権と用益権に伴う通行権

1467 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、地役権に関する肯定および否定の対物訴権の帰属関係を整理し、ネラティウス、ポンポニウス、ユリアヌスらの説を引用して、用益権に付随する通路の権利関係や占有維持の禁止命令の適用関係を論じている。

[IDEM libro septimo decimo ad edictum. ] §8.5.2.prDe seruitutibus in rem actiones conpetunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat.
[同じく、『告示注解』第17巻]地役権に関して、我々には用益権に関する対物訴権の例に倣った対物訴権が認められ、それは肯定の訴権(confessoria)も否定の訴権(negatoria)も同様である。 肯定の訴権は、自分に地役権が属すると主張する者に認められ、否定の訴権は、[地役権の存在を]否定する所有者に認められる。
§8.5.2.1Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi.
ところで、この地役権肯定の対物訴権は、土地の所有者以外の何者にも認められない。 なぜなら、地役権がそのために負わされていると自ら主張する隣地の所有権を有している者以外の誰も、地役権を請求することはできないからである。
§8.5.2.2Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter quoque sequi (per ea scilicet loca fundi, per quae qui usum fructum cessit constitueret) quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse seruitutem, neque enim potest soli fructuario seruitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur.
ネラティウスは正しくこう書いている。 もし中央の土地の用益権が遺贈されるならば、用益するために必要な限度において、通路[の権利]もまた随伴する(当然、用益権を譲渡した者が設定したであろう、その土地のそれらの場所を通って)。 なぜなら、知っておくべきこととして、用益のために用益権者に提供される通路は地役権ではない。 というのも、地役権が用益権者単独に対して負わされることはあり得ないからである。 しかし、もし土地に対して[地役権が]負わされているならば、用益権者自身もそれを使用することになる。
§8.5.2.3Pomponius dicit fructuarium interdicto de itinere uti posse, si hoc anno usus est: alibi enim de iure, id est in confessoria actione, alibi de facto, ut in hoc interdicto, quaeritur: quod et Iulianus libro quadragensimo octauo digestorum scribit.
ポンポニウスは、用益権者が今年[その通路を]使用したならば、通路に関する禁止命令を利用できると述べている。 なぜなら、ある場合には権利について(すなわち地役権肯定の訴権において)、また別の場合には事実について(すなわちこの禁止命令において)問われるからである。 このことはユリアヌスも『学説彙纂』第48巻に書いている。
pro sententia Iuliani facit, quod Labeo scribit, etiam si testator usus sit qui legauit usum fructum, debere utile interdictum fructuario dari, quemadmodum heredi uel emptori competunt haec interdicta.
ユリアヌスの意見を支持するものとして、ラベオは、用益権を遺贈した遺言者が[その通路を]使用していた場合であっても、用益権者に準用の禁止命令が与えられるべきであると書いている。 ちょうど相続人や買主にこれらの禁止命令が認められるのと同様である。

語釈・文法注

  1. §8.5.2.1cui — 関係代名詞与格 cui の先行詞は、直前の fundo uicino(隣地・要役地)である。地役権(seruitutem)は人ではなく土地に対して義務づけられる(deberi)ため、物に対する与格(利害関係の与格)として用いられている。
  2. §8.5.2.3pro sententia Iuliani facit, quod — pro aliquo facere は「〜の意見を支持する/に有利に働く」という法律ラテン語の慣用表現である。quod 以下(ラベオの記述内容)の名詞節が動詞 facit の主語を構成している。
  3. §8.5.2.3debere utile interdictum fructuario dari — quod Labeo scribit(ラベオが書いている内容)に導かれる対格不定詞構文(A.C.I.)である。debere の補文として dari(受動不定詞)が置かれ、その意味上の主語(対格)が utile interdictum である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §8.5.2.pr-8.5.2.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:8.5.2.pr-8.5.2.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。