[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.8.12.prPlenum autem usum debet habere, si et uillae et praetorii ei relictus est.
[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum.] しかし、もし邸宅と主人の館の両方の使用権が彼に遺贈されたならば、彼は完全な使用権を持たなければならない。
uenire plane proprietarium ad fructus percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum colligendorum etiam habitare illic posse admittendum est.
明らかに、所有者が収穫物を収取するために来ること、そして収穫物の採集時期においては、彼がそこに居住することさえできると認められるべきである、と言うべきである。
§7.8.12.1Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambulandi quoque et gestandi ius habebit.
彼が有する居住に加えて、使用権が与えられた者は、散歩することおよび運ばれることの権利をも有するであろう。
Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, non usque ad compendium, sed ad usum, scilicet non usque ad abusum: idem Nerua, et adicit stramentis et sarmentis etiam usurum, sed neque foliis neque oleo neque frumento neque frugibus usurum.
サビヌスとカッシウスは、日常の使用のための薪、庭、果実、野菜、花、そして水をも、利益のためではなく使用のために、すなわち、明らかに濫用に至らない範囲で使用するであろうとする。 ネルウァも同様の意見であり、彼が藁や柴をも使用するであろうと付け加えるが、葉、油、小麦、農作物は使用しないであろうとする。
sed Sabinus et Cassius et Labeo et Proculus hoc amplius etiam ex his quae in fundo nascuntur, quod ad uictum sibi suisque sufficiat sumpturum et ex his quae Nerua negauit: Iuuentius etiam cum coniuis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus.
しかし、サビヌス、カッシウス、ラベオ、およびプロクルスは、さらにこれに加えて、土地で産出されるもののうち、自分と自分の家族の維持に十分なものを、ネルウァが否定したもののうちからさえも取るであろうとする。 ユウェンティウスは、客や賓客とともに使用することもできるとする。 この意見は私には正しいと思われる。 なぜなら、使用権が遺贈された者の身分に応じて、使用権者に対してはある程度寛大に対処されるべきだからである。
sed utetur his, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo.
しかし、私の考えでは、彼はこれらをあくまでも邸宅においてのみ使用するであろう。 しかし、果実、野菜、花、および薪については、彼がそれらをその同じ場所でのみ使用すべきなのか、それとも町へ彼のために運ばれることもできるのか、検討されるべきである。 しかし、これらは町へ運ばれるべきであると解する方がよりよい。 なぜなら、それらが土地に豊富にあるならば、これらの負担は重くないからである。
§7.8.12.2Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana neque agnis neque lacte usurum: haec enim magis in fructu esse.
しかし、もし彼に家畜の使用権が遺贈された場合、例えば羊の群れであるなら、彼は施肥するためだけにそれらを使用するであろう、とラベオは言う。 しかし、羊毛も子羊も乳も使用しないとする。 なぜなら、これらはむしろ収穫物に属するからである。
hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum.
これに加えて、私は彼が適度の乳をも使用するであろうと考える。 なぜなら、遺言者の意志はそれほど厳格に解釈されるべきではないからである。
§7.8.12.3Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt.
しかし、もし牛の群れの使用権が遺贈されるならば、彼は耕作のため、また牛が適しているその他のことのために、すべての使用権を有するであろう。
§7.8.12.4Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti.
馬群の使用権が遺贈された場合にも、彼が調教すること、および軛の下で運搬するために使用することもできるのかどうか、検討されなければならない。
et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu sensisse.
そして、もし馬の使用権を遺贈された者がたまたま戦車御者であった場合、私は彼がこれらを競技のために使用することはないと考える。 なぜなら、彼はそれらを賃貸しているかのようになるからである。 しかし、もし遺言者が、彼がそのような職業および生活の者であることを知りつつ遺贈したのであるならば、遺言者はこの使用についても意図していたと思われる。
§7.8.12.5Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium utetur et ad liberorum coniugisque, neque uidebitur alii concessisse, si simul cum ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus uel seruo, patri dominoue adquisitus ipsius dumtaxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate.
もし奉仕の使用権が誰かに遺贈されたなら、彼は自分自身の用務のため、また子供たちや妻の用務のためにそれを使用するであろう。 そして、彼が彼らと一緒に使用するならば、他人に譲渡したとはみなされないであろう。 もっとも、もし家子または奴隷に奴隷の使用権が遺贈された場合、父または主人に取得された権利は、その人自身の使用のみを要求するのであって、その権力下にある者たちの使用をも要求するわけではない。
§7.8.12.6Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita Labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum conduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur, qui non operas eius locauit, sed opus quod conduxit expediit.
しかし、使用権のある奴隷の労働を、賃貸してはならず、また他の者に使用のために譲渡してもならない。 ラベオもそう主張する。 なぜなら、彼自身が使用すべきであるのに、どうして他人に労働を譲渡することができようか。 しかし、同じラベオは、もし誰かが土地を賃借したならば、使用権のある奴隷がそこで働くことはできると考える。 なぜなら、どのような事柄において彼がその労働を使用するかに、何の相違があろうか。 したがって、もし使用権者が加工されるべき羊毛を請け負ったならば、彼は使用権のある女奴隷たちを通じて作業を完了することもできるであろう。 同様に、もし彼が織られるべき衣服、あるいは建設されるべきアパートや船を引き受けたならば、彼はこれらのために使用権のある奴隷の労働を使用することができるであろう。 そして、女奴隷の使用権が与えられた場合、彼女が毛織物細工へ送られてはならず、またその労働から賃金が受け取られてはならないが、自分自身のために羊毛を加工するように法的に強制することはできる、というサビヌスのあの意見とも矛盾しない。 なぜなら、彼女の労働を賃貸したのではなく、自分が請け負った仕事を仕上げた者は、自分自身のために行っているとみなされるからである。
idem et Octauenus probat.
オクタウェヌスも同じことを承認している。