[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.8.10.prSi habitatio legetur, an perinde sit atque si usus, quaeritur.
居住権が遺贈された場合、それが使用権である場合と同様であるかどうかが問われる。
et effectu quidem idem paene esse legatum usus et habitationis et Papinianus consensit libro octauo decimo quaestionum.
そして実際、効果においては、使用権の遺贈と居住権の遺贈はほぼ同じであると、パピニアヌスも『疑義集』第18巻で同意した。
denique donare non poterit, sed eas personas recipiet, quas et usuarius: ad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione.
したがって、贈与することはできないが、使用権者と同様の者を受け入れることができる。 しかし、相続人にそれ自体が移転することもなく、不使用によって失われることもなく、市民権喪失によっても失われない。
§7.8.10.1Sed si χρηῆισ sit relicta, an usus sit, uidendum: et Papinianus libro septimo responsorum ait usum esse, non etiam fructum relictum.
しかし、もし「chresis」が遺贈された場合、それが使用権であるかどうかを検討せねばならない。 パピニアヌスは『答申集』第7巻において、それが使用権であり、収益権までもが遺贈されたのではない、と述べている。
§7.8.10.2Sed si sic relictus sit: 'illi domus usus fructus habitandi causa', utrum habitationem solam an uero et usum fructum habeat, uidendum.
しかし、もしこのように遺贈された場合、すなわち「何某に、居住の目的のために、家の使用収益権を」と。 彼が居住権のみを有しているのか、それとも使用収益権をも有しているのかを検討せねばならない。
et Proculus et Neratius putant solam habitationem legatam, quod est uerum.
プロクルスとネラティウスは、居住権のみが遺贈されたと考えており、これが正しい。
plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret.
明らかに、遺言者が「居住の目的のための使用権」と言っていたなら、それが有効であることに我々は疑いを抱かないであろう。
§7.8.10.3Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius donec uiuat, habitationem competere ait, quam sententiam et Celsus probat libro octauo decimo digestorum.
ところで、居住権が1年間のものなのか、それとも生涯にわたるものなのかは、古参の法学者たちの間で問われた。 そして、ルティリウスは、生きている限り、居住権は帰属すると述べており、この見解をケルススも『学説彙纂』第18巻で支持している。
§7.8.10.4Si usus fundi sit relictus, minus utique esse quam fructum longeque nemo dubitat.
土地の使用権が遺贈された場合、それが収益権よりも少ないものであることは、もちろん誰もが疑わない。
sed quid in ea causa sit, uidendum.
しかし、その内容が何であるかを検討せねばならない。
et Labeo ait habitare eum in fundo posse dominumque prohibiturum illo uenire: sed colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est.
そしてラベオは、彼がその土地に居住することができ、所有者がそこへ立ち入るのを禁止することができると述べている。 しかし、小作人を禁止することはできず、また家族も禁止できない。 すなわち、土地を耕作するためにそこにいる家族のことである。 他方、もし彼が都市の家族をそこへ送るならば、彼自身が禁止されるのと同じ理由によって、その家族も禁止されるべきであるということは、同様の理路による。
idem Labeo ait et cella uinaria et olearia eum solum usurum, dominum uero inuito eo non usurum.
同じくラベオは、ワイン貯蔵庫とオリーブ油貯蔵庫を彼だけが使用し、所有者は彼が望まない限り使用しないと述べている。