[PAPINIANUS libro septimo decimo quaestionum. ] §7.5.8.prTribus heredibus institutis usum fructum quindecim milium Titio legauit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum uelut certi, alterum incerti.
[パピニアヌス、『学問集』第17巻]三人の相続人が指定された中で、[遺言者は]ティティウスに一万五千[セステルティウス]の使用収益を遺贈し、相続人のうち二人に対して受遺者のために担保を提供するよう命じた。 担保の遺贈もまた有効であり、元老院決議もこれに反しないと合意されていた。 なぜなら、担保提供が妨げられるわけではないからであり、また、一方の遺贈は確定物に関するもののようであり、他方の遺贈は不確定物に関するもののようであるからである。
usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset.
したがって、使用収益の名目においては、共同相続人から担保を受け取った者から[遺贈された]貨幣の一部を請求すべきであり、また、もし担保を提供しなかった場合には、その同じ者に対して不確定物に関する訴えを提起すべきである。
eum uero, qui satis praestitit ac propter moram coheredis satis non accepit, neque fructus nomine interim teneri propter senatus consultum neque actione incerti, quia coheredi satisdedit.
しかし、担保を提供したものの、共同相続人の遅滞のために自身は担保を受け取っていない者は、共同相続人に担保を提供したのであるから、元老院決議を理由として当面は使用収益の名目で[遺贈を支払う]義務を負うこともなければ、不確定物に関する訴えによって[担保提供を求められる]こともない。
illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere.
受遺者自身も約束するよう強制されるべきであるということも、また我々の承認するところである。
finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria convenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos.
しかし、使用収益が終了した後に、もし共同相続人たちが保証の原因に基づいて提訴されたとしても、彼らが委任の訴えを提起することはない。 なぜなら、彼らは委任を引き受けたのではなく、遺言の意思に従っただけだからである。 つまり、彼らは担保の遺贈[義務]から解放されたのである。
de illo nec diu tractandum fuit secundum legatum, id est cautionis, non heredum uideri, sed eius, cui pecuniae usus fructus relictus est cuique testator prospicere uoluit et cuius interesse credidit fideiussores non suo periculo quaerere.
第二の遺贈、すなわち担保の遺贈は、相続人のものではなく、貨幣の使用収益を遺贈され、遺言者がそのために配慮することを望み、また自身のリスクで保証人を探さなくて済むことがその利益になると信じた者のものであるとみなされるべきだ、ということについては、長く議論する必要もなかった。