Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.5.5.pr-7.5.5.2

消費物の使用収益における担保不提供と返還請求

1294 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、金銭等の消費物の使用収益に関する元老院決議が他人の物にも適用されることを示し、担保が提供されなかった場合における担保自体や遺贈物の返還請求の可否について学説を引いて論じ、これが使用権にも及ぶと述べる。

[ULPIANUS libro octauo decimo ad Sabinum. ] §7.5.5.prHoc senatus consultum non solum ad eum pertinet, qui pecuniae usum fructum uel ceterarum rerum quas habuit legauit, uerum et si fuerint alienae.
[ウルピアヌス、『サビヌス注釈』第18巻]この元老院決議は、金銭、または自分が所有していたその他の物の使用収益を遺贈した者に適用されるだけでなく、それらが他人のものであった場合にも適用される。
§7.5.5.1Si pecuniae sit usus fructus legatus uel aliarum rerum, quae in abusu consistunt, nec cautio interueniat, uidendum, finito usu fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint.
もし金銭、あるいは消費されるその他の物の使用収益が遺贈され、かつ担保が提供されない場合、使用収益が終了したときに、引き渡された金銭、あるいは消費されるその他の物を返還請求しうるかどうかが検討されなければならない。
sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed si finito usu fructu ipsam quantitatem, Sabinus putat posse condici: quam sententiam et Celsus libro octauo decimo digestorum probat: quae mihi non inarguta uidetur.
しかし、もし使用収益がまだ存続している間に、誰かが担保を返還請求したいと望むなら、怠られた担保は不確定的返還請求によって請求しうると言うことができる。 しかし、使用収益が終了した後にその金額自体を[請求したいと望むなら]、サビヌスはそれを返還請求しうると考えている。 この見解をケルススもまた『学説彙纂』第18巻において承認しており、これは私にとっても理にかなっていると思われる。
§7.5.5.2Quae in usu fructu pecuniae diximus uel ceterarum rerum, quae sunt in abusu, eadem et in usu dicenda sunt, nam idem continere usum pecuniae et usum fructum et Iulianus scribit et Pomponius libro octauo de stipulationibus.
金銭、あるいは消費されるその他の物の使用収益について我々が述べたことは、使用権についても同様に言われなければならない。 なぜなら、金銭の使用と使用収益は同じ内容を含むと、ユリアヌスも書いており、またポンポニウスも『問答契約について』第8巻に書いているからである。

語釈・文法注

  1. §7.5.5.1sed si finito usu fructu ipsam quantitatem — 先行する節の sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere から、動詞句 quis uelit condicere (あるいは condicere )が省略されている。対比関係(constante usu fructu と finito usu fructu、および cautionem と ipsam quantitatem)に基づき、この省略を補って「使用収益が終了した後にその金額自体を[請求したいと望むなら]」と解釈する。
  2. §7.5.5.prquas habuit — 関係代名詞 quas は女性複数対格であり、先行詞は直前の ceterarum rerum(女性複数属格)のみである。文法的には、先行する pecuniae(女性単数属格)は修飾しない。したがって、「彼が所有していたその他の物」と解釈される。
  3. §7.5.5.1in abusu consistunt — 法律用語としての abusus は、物の性質として「消費(使用による滅失)」を指す。したがって、in abusu consistunt は「使用によって消費される(性質のもの)」「消費物である」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.5.5.pr-7.5.5.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.5.5.pr-7.5.5.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。