Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.4.3.pr-7.4.3.3

用益権の反復遺贈と合体増益権

1261 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、人格減損や死亡によって用益権が失われた場合の遺贈の反復(更新)の仕組みや、その反復に伴う合体増益権の帰趨について論じている。

[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.4.3.prSicut in annos singulos usus fructus legari potest, ita et capitis minutione amissus legari potest, ut adiciatur: 'quotiensque capite minutus erit, ei lego', uel sic 'quotiens amissus erit': et tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur.
[ウルピアーヌス著『サビヌス註釈』第17巻] 用益権が毎年個別のものとして遺贈されうるのと同様に、人格減損によって失われた場合について(も繰り返し)遺贈されるようにすることができ、そのために「彼が人格減損を受けるたびに、彼に遺贈する」、あるいは「(用益権が)失われるたびに」と付け加えられる。 そしてその場合、もし人格減損によって失われるならば、それは反復されたと見なされるであろう。
unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus fructus legatus sit, an uideatur repetitus, quotiens amissus est? quod et Maecianus temptat: et puto repetitum uideri.
このことから、もしある人にその生存期間中のものとして用益権が遺贈された場合、それが失われるたびに反復されたと見なされるかどうかが議論された。 メキアヌスもこのことを支持しており、私も反復されたと見なされるべきだと考える。
quare si usque ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennium, idem erit dicendum.
したがって、もし一定の期間まで、例えば10年間として遺贈された場合にも、同じことが言われねばならない。
§7.4.3.1Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legauit: quaesitum est, si Titius ex repetitione usum fructum haberet, an inter eos ius adcrescendi saluum esset.
ところで、人格減損によって用益権が失われた後に行われるこの反復が、合体増益権をもそれ自身に伴って維持するかどうかが問われる。 例えば、ティティウスとマエウィウスに用益権が遺贈され、かつ、もしティティウスが人格減損を被ったならば、遺言者が同一人に用益権を遺贈したとする。 もしティティウスが反復によって用益権を保持する場合、彼らの間で合体増益権が維持されるかどうかが問われた。
et Papinianus libro septimo decimo quaestionum scribit saluum esse, perinde ac si alius esset Titio in usu fructu substitutus: hos enim tametsi non uerbis, re tamen coniunctos uideri.
そしてパピニアヌスは『学問録』第17巻において、あたかも他の者が用益権においてティティウスに代位されたかのように、それは維持されると書いている。 なぜなら、彼らは言葉の上ではそうでないにしても、実質において結合していると見なされるからである。
§7.4.3.2Idem Papinianus quaerit, si Titio et Maeio usu fructu legato in repetitione usus fructus non totum, sed partem Titio relegasset, an uiderentur coniuncti.
同じパピニアヌスは、ティティウスとマエウィウスに用益権が遺贈されている場合に、用益権の反復において、全部ではなく一部をティティウスに再び遺贈していたとしたら、彼らは結合していると見なされるかを問うている。
et ait, si quidem Titius amiserit, totum socio adcrescere: quod si Maeuius amisisset, non totum adcrescere, sed partem ad eum, partem ad proprietatem redire.
そして彼は、もし確かにティティウスが失ったならば、全部が同僚に合体増益するが、もしマエウィウスが失ったならば、全部が増益するのではなく、一部は彼に、一部は所有権に戻ると述べている。
quae sententia habet rationem: neque enim potest dici eo momento, quo quis amittit usum fructum et resumit, etiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere.
この判断には理由がある。 なぜなら、誰かが用益権を失い、かつそれを取り戻すその瞬間において、彼自身に対しても用益権から何かが合体増益すると言うことはできないからである。 というのも、用益権を失う者に対しては、彼が失うものから何も合体増益しないというのが、我々の承認する法理だからである。
§7.4.3.3Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, sicuti si quid aliud, quod personae cohaeret.
死亡によっても用益権が失われることは疑いを受け入れない。 なぜなら、収益権は、他の一切の、人格に固着するものと同様に、死亡によって消滅するからである。

語釈・文法注

  1. 7.4.3.prcapitis minutione amissus — amissus は完了受動分詞で、直前の usus fructus に一致。意味上は「人格減損によって用益権が失われたこと」という事象を表す名詞的用法(いわゆる ab urbe condita 構文に類似)。
  2. 7.4.3.pran uideatur repetitus — an 節は、非人称的に用いられている受動態動詞 tractatum est の実質的な主語となる間接疑問節を導く。repetitus は主格補語。
  3. 7.4.3.1perinde ac si alius esset Titio in usu fructu substitutus — perinde ac si(あたかも〜であるかのように)は反実仮想の比較を表す条件節を導き、接続法不完了過去 esset が用いられている。与格 Titio は、substitutus(〜に代位された)に依存する。
  4. 7.4.3.2non totum, sed partem — 条件節 si ... relegasset の中での対格。文脈上、遺言者が再遺贈(relegare)する対象(用益権の持分)を指し、totum および partem はいずれも relegasset の直接目的語である。
  5. 7.4.3.3quid aliud — 接続詞 si の後で、不定代名詞 aliquid から接頭辞 ali- が脱落して quid となった形。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.4.3.pr-7.4.3.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.4.3.pr-7.4.3.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。