Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.4.10.pr-7.4.10.8

客体の性質の著しい変化や滅失と用益権の消滅

1268 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地、建物、池、森、器物、船、馬車などの客体が著しく変化または消滅した場合に、その使用収益権が消滅するか否かについて、ウルフピアーヌスが様々な具体例を挙げて判断を述べている。

[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ]
[ウルピアーヌス著『サビヌス註釈』第17巻]\n\nしかしながら、もし土地が建物の従物であったならどうだろうか。
§7.4.10.prQuid tamen si fundus uillae fuit accessio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur.
土地の使用収益権もまた消滅してしまうのではないか、検討してみよう。 そして、消滅しないと言うべきである。
§7.4.10.1Non tantum si aedes ad aream redactae sint, usus fructus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum.
\n\n建物が空き地に還元された場合のみならず、建物が取り壊されて遺言者が別の新しい建物を再建した場合にも、使用収益権は消滅する。 むろん、部分ごとに修復され、結果としてすべてが新しくなったとしても、私たちは異なった判断をすべきである。
§7.4.10.2Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur.
\n\n遺贈された畑または場所の使用収益権は、洪水に見舞われて今や池または沼地になってしまったなら、疑いなく消滅する。
§7.4.10.3Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur.
\n\nしかしまた、池の使用収益権が遺贈され、それが干上がって畑になった場合にも、客体が変化したことによって使用収益権は消滅する。
§7.4.10.4Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui.
\n\nしかしながら、耕作地の使用収益権が遺贈され、そこに葡萄畑が植えられた場合、あるいはその逆の場合には、消滅しないと私は考える。
certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur.
もっとも、森の使用収益権が遺贈された場合に、森が切り払われてそこに農作物の播種が行われたなら、疑いなく使用収益権は消滅する。
§7.4.10.5Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urseium scribit interire usum fructum: quam sententiam puto ueram.
\n\n生地の塊の使用収益権が遺贈され、そこから器が作られた場合、あるいはその逆の場合、カッシウスはウルセイウスの箇所で、使用収益権は消滅すると書いており、私はこの見解が正しいと考える。
§7.4.10.6Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum.
\n\nしたがってまた、装飾品が解体されるか形を変えられた場合も、使用収益権は消滅する。
§7.4.10.7In nauis quoque usu fructu Sabinus scribit, si quidem per partes refecta sit, usum fructum non interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usum fructum extinctum: quam sententiam puto ueriorem.
\n\n船の使用収益権についても同様に、もし部分ごとに修復されたのであれば、使用収益権は消滅しないとサビヌスは書いている。 しかし、解体された場合には、他のいかなる板も追加されることなく同じ板によって修復されたとしても、使用収益権は消滅するのである。 この見解の方がより正しいと私は考える。
nam et si domus fuerit restituta, usus fructus extinguitur.
なぜなら、家屋が再建された場合であっても、使用収益権は消滅するからである。
§7.4.10.8Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur.
\n\n四頭立て馬車の使用収益権が遺贈された場合に、馬のうちの一頭が死んだなら、使用収益権が消滅するかが問われる。
ego puto multum interesse, equorum an quadrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desiit:
私は、馬らの使用収益権が遺贈されたのか、それとも四頭立て馬車の使用収益権が遺贈されたのかによって大いに異なると考える。 なぜなら、もし馬らの使用収益権であるなら生き残った馬たちにおいて存続するが、もし四頭立て馬車の使用収益権であるなら、もはや四頭立て馬車ではなくなるため、存続しないからである。

語釈・文法注

  1. §7.4.10.pruideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur — 動詞 `uideamus`(接続法現在・勧誘)が `ne` 節を導き、「〜ではないか(どうか)検討してみよう」という意味を表す。通常、懸念を表す節を導く `ne` だが、法学者の議論においては、ある否定的な可能性や疑問を提起・検証する慣用的な表現である。
  2. §7.4.10.1demolitis aedibus — 奪格名詞 `aedibus` と完了分詞 `demolitis` による独立奪格(ablative absolute)であり、「建物が取り壊された上で」という前提条件を表す。
  3. §7.4.10.7licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit — `licet` は接続法 `restaurata sit`(完了受動)を伴って「たとえ〜としても」という譲歩節を導く。その内部にある `isdem tabulis` は手段の奪格(同じ板によって)であり、`nulla praeterea adiecta` は名詞(tabula)を補って解釈する独立奪格(他には何も加えられずに)である。
  4. §7.4.10.8equorum an quadrigae usus fructus sit legatus — `an` によって導かれる二者択一の間接疑問節であり、主節の `multum interesse`(大いに異なる)の実質的な主語(またはそれに関連する節)として機能している。動詞 `sit legatus` は間接疑問文のため接続法となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.4.10.pr-7.4.10.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.4.10.pr-7.4.10.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。