Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.4.1.pr-7.4.1.3

人格減損による用益権の消滅とその例外

1259 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

用益権とその訴権が「人格の減損」によって消滅する原則を示し、未設定の段階や分割期間の遺贈における例外的な不消滅のルールを解説する。

[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.4.1.prNon solum usum fructum amitti capitis minutione constat, sed et actionem de usu fructu.
[ウルピアーヌス著『サビヌス註釈』第17巻] 用益権だけでなく、用益権に関する訴権も、人格の減損によって失われることは明白である。
et parui refert, utrum iure sit constitutus usus fructus an uero tuitione praetoris: proinde traditus quoque usus fructus, item in fundo uectigali uel superficie non iure constitutus capitis minutione amittitur.
また、用益権が市民法に基づいて設定されたか、それとも法務官の保護によって設定されたかは、ほとんど重要ではない。 それゆえ、引き渡された用益権や、同様に、租税地または地上物において市民法によらずに設定された用益権も、人格の減損によって失われる。
§7.4.1.1Sed ita demum amittitur capitis deminutione usus fructus, si iam constitutus est: ceterum si ante aditam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti.
しかし、人格の減損によって用益権が失われるのは、それがすでに設定されている場合に限られる。 これに対して、相続が承認される前、あるいは権利発生期日の前に、誰かが人格の減損を被った場合には、失われないことは明白である。
§7.4.1.2Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio interueniat: quod benigne dici poterit.
もしあなたに対して土地が始期付きで遺贈され、あなたが私にその用益権を回復するよう受託遺贈されている場合、もし私があなたの遺贈に挿入された期日の前に人格の減損を被ったならば、まるで権利発生期日の前に人格の減損が介入したかのように、用益権が私に保持されたまま残るのではないか、という点を検討しなければならない。 そしてこれは、寛大に肯定され得ることである。
§7.4.1.3Usque adeo autem capitis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei.
人格の減損は、すでに設定されている用益権のみを消滅させるものであるから、もし用益権が個々の年、月、あるいは日ごとに遺贈されている場合、すでに進行している期の分の用益権のみが失われる。 そして、もし毎年遺贈されているならば、その年だけの用益権が失われ、毎月ならばその月、毎日ならばその日の用益権が失われる。

語釈・文法注

  1. §7.4.1.prtuitione praetoris — 市民法(iure)に基づいて設定された用益権に対し、法務官がその権能(保護措置)によって維持・擁護する事実上の用益権を指す。
  2. §7.4.1.2rogatus es — 信託遺贈(fideicommissum)を表す定型表現。受遺者(tibi)が遺言者から、第三者(mihi)に対して用益権を移転・回復する(restituere)よう依頼されている状態を示す。
  3. §7.4.1.2ne forte — 検討を促す動詞(uidendum erit)の後に続き、「〜なのではないか」という肯定的な疑念や配慮を示す節を導く。ここでは、人格の減損があっても用益権が保持される(saluus sit)という有利な結論を期待するニュアンスを伴う。
  4. §7.4.1.3qui iam processit — 動詞 procedere はここでは期間が「開始した」あるいは「すでに経過・到来した」ことを指す。毎期ごとに分割して発生する用益権のうち、すでにその効力が生じ始めている期に入っているものを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.4.1.pr-7.4.1.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.4.1.pr-7.4.1.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。