Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.2.3.pr-7.2.3.2

使用収益権の帰属増進権と所有権への復帰条件

1248 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ネラティウス、チェルス、アリすと等の見解を引きつつ、用益権の帰属増進権が発生する要件や、土地所有権の譲渡に伴う復帰、用益権と所有権の併合(混同)が起きた場合の実務的扱いを整理する。

[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.2.3.prIdem Neratius putat cessare ius adcrescendi libro primo responsorum: cui sententiae congruit ratio Celsi dicentis totiens ius adcrescendi esse, quotiens in duobus, qui in solidum habuerunt, concursu diuisus est.
[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum.] 同じくネラティウスも、答弁集第1巻において、帰属増進権は生じないと考えている。 この見解には、「全体として権利を有していた二人の者の間で、競合によって分割された場合には、いつでも帰属増進権が生じる」とするチェルスの論拠が一致している。
§7.2.3.1Unde Celsus libro octauo decimo scribit, si duo fundi domini deducto usu fructu proprietatem tradiderint, uter eorum amiserit, usum fructum ad proprietatem redire, sed non ad totam, sed cuiusque usum fructum ei parti accedere, quam ipse tradiderit: ad eam enim partem redire debet, a qua initio diuisus est.
それゆえチェルスは第18巻において次のように書いている。 もし土地の二人の所有者が、用益権を留保して所有権を譲渡した場合、彼らのうちのいずれかが用益権を失ったときには、用益権は所有権に復帰するが、それは全体にではなく、各自の用益権は、彼自身が譲渡したその部分に付着する。 なぜなら、用益権は、当初にそれから分割されたその部分へと復帰すべきだからである。
§7.2.3.2Non solum autem si duobus usus fructus legetur, est ius adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure adcrescendi ad alterum pertinet quam redit ad proprietatem.
また、用益権が二人に遺贈される場合だけでなく、一方に用益権が、他方に土地が遺贈された場合にも、帰属増進権は存在する。 なぜなら、用益権を遺贈されていた方の者がそれを失ったとき、それは所有権に復帰するよりもむしろ、帰属増進権によって他方に帰属するからである。
nec nouum: nam et si duobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius adcrescendi non perit neque ei, apud quem consolidatus est, neque ab eo, et ipse quibus modis amitteret ante consolidationem, isdem et nunc amittet.
またこれは新規なことではない。 なぜなら、用益権が二人に遺贈され、そのうちの一方のところで併合された場合であっても、帰属増進権は、併合された者に対しても、また彼から見ても消滅することはなく、彼自身もまた、併合の前に失うはずであったのと同じ方法によって、今やそれを失うことになるからである。
et ita et Neratio et Aristoni uidetur et Pomponius probat.
そしてこのことはネラティウスにもアリすとにもそのように思われ、ポンポニウスも承認している。

語釈・文法注

  1. §7.2.3.prconcursu diuisus est — 主語は明示されていないが、文脈上 `usus fructus`(用益権)が省略されている。全体として同一の権利を有していた複数の受遺者の間で、権利の競合(concursus)によって用益権が分割された状況を指す。
  2. §7.2.3.2magis iure adcrescendi ad alterum pertinet quam redit ad proprietatem — ここでの `alterum` は土地を遺贈された者(すなわち土地の所有者となった者)を指す。用益権の受遺者が権利を失った場合、その用益権が土地所有者に帰属する性質について、単に「所有権への復帰(合併)」としてではなく、「帰属増進権(ius adcrescendi)」の法理に基づいて(もう一方の受遺者たる)土地所有者に帰属するのだという法的性質の優先関係を説明している。
  3. §7.2.3.2neque ei, apud quem consolidatus est, neque ab eo — 与格 `ei`(〜にとって)と前置詞句 `ab eo`(〜から)の対比により、帰属増進権の双方向の存続を示している。用益権と所有権の併合(consolidatio)が起きた当事者に対しても(他方が権利を失った場合に彼に増進する)、またその当事者から見ても(彼が権利を失った場合に他方に増進する)、帰属増進権は消滅しないことを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.2.3.pr-7.2.3.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.2.3.pr-7.2.3.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。