Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.1.62.pr-7.1.62.1

獲物の帰属と囲いの中の野生動物の返還義務

1233 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地内での狩猟によって得られた獲物の帰属を定め、さらに生け簀の野生動物については、個体識別の困難を避けるため、使用収益権終了時に開始時と同数の個体を返還すればよいという実務的な解決策を提示する。

[TRYPHONINUS libro septimo disputationum. ] §7.1.62.prUsufructuarium uenari in saltibus uel montibus possessionis probe dicitur: nec aprum aut ceruum quem ceperit proprium domini capit, sed aut fructus iure aut gentium suos facit.
[トリフォニヌス『討論録』第7巻] 使用収益権者がその土地の林野や山において狩りをすることは、正当であると言われる。 そして、彼が捕らえたイノシシやシカを、所有者の固有の財産として獲得するのではなく、収益の権利によって、あるいは万民法によって、みずからのものにするのである。
§7.1.62.1Si uiuariis inclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit operis suis uel post sibimet ipsae inciderint delapsaeue fuerint, hae fructuarii iuris sint? commodissime tamen, ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per singula quoque genera ferarum finito usu fructu domino proprietatis adsignare, qui fuit coepti usus fructus tempore.
もし、使用収益権が始まった時に、その土地において生け簀に閉じ込められた野生動物が飼育されていたならば、使用収益権者はそれらを利用することはできるが、殺すことはできないのだろうか。 他方、もし彼が最初に自分の労力によって何頭かを閉じ込んだか、あるいはその後にそれらが自然に迷い込んだり落ちたりしたならば、これらは使用収益権者の権利に属するのだろうか。 しかしながら、最も好都合なことには、個々の動物ごとに、区別が困難であるために使用収益権者の財産権に関わる権利が不確かにならないよう、使用収益権が終了した時に、野生動物の個々の種類ごとに、使用収益権が開始した時に存在したのと同じ頭数を所有権者に引き渡すことで十分であるとされる。

語釈・文法注

  1. 7.1.62.prnec aprum aut ceruum quem ceperit proprium domini capit, sed aut fructus iure aut gentium suos facit — proprium domini(所有者の固有財産として)はcapitの目的格補語。suosはfacitの二重対格の第二対格(みずからのものにする)。fructus iure aut gentium(収益の権利によって、あるいは万民法によって)では、gentium(属格)に対して前出のiure(奪格)が共通の修飾先として補われる。
  2. 7.1.62.1num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? — numは否定の回答を予想するか、あるいは法的な不確実性や議論を提起する疑問小辞。ここでは、生け簀の中の野生動物に対する使用収益権者の権限(利用はできるが処分はできないか)という法的な問いを提示している。
  3. 7.1.62.1ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit — facultasは「資力、利用可能な財産」の意で、facultatis fructuariiで「使用収益権者の(利用可能)財産」を指し、これがius(権利)を修飾する属格として機能している(使用収益権者の財産に関する権利)。個々の動物(per singula animalia)の個体識別が困難(discretionem difficilem)であることから生じる権利関係の混乱を防ぐための目的を示す従属節である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.1.62.pr-7.1.62.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.1.62.pr-7.1.62.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。