[IDEM libro octauo decimo ad Sabinum. ] §7.1.13.prSi cuius rei usus fructus legatus erit, dominus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate.
[同著者、同書(サビヌス註釈)第18巻] ある物の用益権が遺贈された場合、所有者はその物について、裁判官の職権によってこれがなされるように担保を求めることができる。 なぜなら、用益権者が使用し収益すべきであるのと同様に、所有権の所有者もまた、その所有権について安心しているべきだからである。
haec autem ad omnem usum fructum pertinere Iulianus libro trigensimo octauo digestorum probat.
ところで、これがすべての用益権に該当することを、ユリアヌスは『学説彙纂』第38巻において承認している。
si usus fructus legatus sit, non prius dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni uiri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisdari oportet.
もし用益権が遺贈されたなら、用益権者が誠実な人の裁定に従って使用し収益する旨の担保を提供するまでは、用益権者に訴権を与えるべきではない。 しかし、用益権を遺贈した者が複数いる場合にも、その各人に対して担保が提供されなければならない。
§7.1.13.1Cum igitur de usu fructu agitur, non solum quod factum est arbitratur, sed etiam in futurum quemadmodum uti frui debet.
したがって、用益権に関して争われる場合、すでになされたことについて裁判官が裁定するだけでなく、将来においてどのように使用し収益すべきかについても裁定される。
§7.1.13.2De praeteritis autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod ui aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit.
しかし、過去の損害については、用益権者はアクィリア法に基づき、また暴力または隠密による禁止命令によっても責任を負うとユリアヌスは言う。 なぜなら、用益権者もまた、他人の物においてそのような行為を犯した他の誰とも同様に、これらの訴権および窃盗訴権によって責任を負うことは確実だからである。
denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competat legis Aquiliae actio, respondit, quia sunt casus, quibus cessat Aquiliae actio, ideo iudicem dari, ut eius arbitratu utatur: nam qui agrum non proscindit, qui uites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur.
結局、アクィリア法の訴権が認められるのであるから、法務官が訴権を約束することに何の意味があったのかと問われたとき、彼は、アクィリア法の訴権が適用されない場合があるため、その裁定に従って使用させるために裁判官が与えられるのだ、と回答した。 なぜなら、土地を耕起しない者、葡萄の木を植え替えない者、同様に水路が損壊するのを放置する者は、アクィリア法によっては責任を負わないからである。
eadem et in usuario dicenda sunt.
これと同じことは、使用権者についても言われなければならない。
§7.1.13.3Sed si inter duos fructuarios sit controuersia, Iulianus libro trigensimo octauo digestorum scribit aequissimum esse quasi communi diuidundo iudicium dari uel stipulatione inter se eos cauere, qualiter fruantur: cur enim, inquit Iulianus, ad arma et rixam procedere patiatur praetor, quos potest iurisdictione sua componere? quam sententiam Celsus quoque libro uicensimo digestorum probat, et ego puto ueram.
しかし、もし2人の用益権者の間で紛争があるならば、ユリアヌスは『学説彙纂』第38巻において、いわば共有物分割訴訟に類似した裁判が与えられるか、あるいは彼らが互いにどのように収益するかについて約束によって保証し合うのが最も公平であると書いている。 なぜなら、ユリアヌスが言うには、法務官がその司法権によって和解させることができる者たちを、なぜ武力や争いに至るのを放置すべきであろうか。 この見解をケルススもまた『学説彙纂』第20巻において承認しており、私もまた正しいと考える。
§7.1.13.4Fructuarius causam proprietatis deteriorem facere non debet, meliorem facere potest.
用益権者は所有権の状態を悪化させてはならず、向上させることはできる。
et aut fundi est usus fructus legatus, et non debet neque arbores frugiferas excidere neque uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis.
そして、土地の用益権が遺贈された場合、彼は果樹を切り倒してはならず、別荘を破壊してはならず、所有権の害になるようなことは何一つ行ってはならない。
et si forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit deicere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat.
また、もし仮に、果実のならない樹木によって日陰が作られた心地よい緑地や、乗馬・散歩用通路を持つ、娯楽のための土地であった場合、例えば野菜畑や、その他収益を目的とする何かに変えるために、これらを切り倒してはならない。
§7.1.13.5Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei occupaturus est.
そこから、用益権者自身が石切場、粘土採掘場、あるいは砂採取場を新たに開設できるかという疑問が生じた。 そして、もしこの目的のために土地の不可欠な部分を占有することにならないのであれば、彼自身が開設することもできると私は考える。
proinde uenas quoque lapidicinarum et huiusmodi metallorum inquirere poterit: ergo et auri et argenti et sulpuris et aeris et ferri et ceterorum fodinas uel quas pater familias instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit.
したがって、彼は石切場やこの種の鉱物の脈を探索することもできる。 ゆえに、金、銀、硫黄、銅、鉄、その他の採掘場について、家父が開設したものを経営することも、あるいは農業に何ら害を及ぼさないのであれば、彼自身が開設することもできる。
et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in uineis uel arbustis uel oliuetis quae fuerunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittitur meliorare proprietatem.
また、もし仮に彼が開設したものにおける収益が、以前から存在していた葡萄園や低木林、あるいはオリーブ園におけるよりも多いならば、彼には所有権を向上させることが許されているのであるから、おそらくこれらを切り倒すことすらできるであろう。
§7.1.13.6Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte uel legulorum, quae non potest sustinere proprietarius, non uidebitur uiri boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positurum in fundo, nisi quod ad fructum percipiendum necessarium sit.
しかし、もし用益権者が開設したものが、土地の環境を損なうか、あるいは、例えば職人や労働者の膨大な手配を必要とし、所有権者がそれを負担できないようなものであるならば、彼は誠実な人の裁定に従って収益しているとはみなされないであろう。 しかしまた、収穫物を収取するために必要なもの以外には、土地の上に建物を建てることもない。
§7.1.13.7Sed si aedium usus fructus legatus sit, Nerua filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid ad domus ornatum.
しかし、もし建物の用益権が遺贈された場合、小ネルウァは、彼が採光窓を設けることもできると言う。 また、色彩、絵画、大理石、小像、その他家の装飾に必要なものを施すこともできる。
sed neque diaetas transformare uel coniungere aut separare ei permittetur, uel aditus posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare, uel uirdiaria ad alium modum conuertere: excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata.
しかし、部屋を改造し、あるいは結合させ、もしくは分離させること、あるいは出入り口や裏口を転換すること、あるいは避難口を開くこと、あるいは中庭を変更すること、あるいは緑地を別の形に転換することは、彼に許されない。 なぜなら、彼は見いだしたものを、建物の本質を変更することなしに、美化することはできるからである。
item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum magis turbatur: quod Labeo etiam in proprietatis domino scribit.
同様にネルウァは、建物の用益権を遺贈された者は、たとえ採光が遮られないとしても、屋根がより大きく変更されるため、建物をより高く建てることはできないとする。 このことはラベオもまた、所有権の所有者について書いている。
idem Nerua nec obstruere eum posse.
同じネルウァは、彼が閉塞することもできないとする。
§7.1.13.8Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare.
同様に、家の用益権が遺贈された場合、用益権者はそこに賃貸用の貸間を作ってはならず、階上の小部屋によって家を分割してはならない。 とはいえ、賃貸することはできるが、いわば一軒の家として賃貸しなければならない。
nec balineum ibi faciendum est.
また、そこに浴室を建設してはならない。
quod autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae uolgo deuersoria uel fullonica appellant.
なお、彼が「貸間を作ってはならない」と言うのは、一般に宿屋あるいは縮絨場と呼ばれるもののことと受け取りなさい。
ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intima parte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lauet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locauerit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et carruchis uacans, pistrino locauerit,
私自身としては、仮に家の中に、主人の使用のために、家の最奥部、あるいは心地よい個室の間に通常設けられている浴室があるとしても、もし真に彼がそれを一般大衆が浴するために賃貸し始めたならば、それは正しくなく、誠実な人の裁定に従った行為でもない。 それは、家を家畜の繋留所として賃貸するのと同様であり、あるいは、かつて家畜や馬車のために空いていた家の厩舎を、製粉所に賃貸するのと同様である。