[ULPIANUS libro secundo opinionum. ] §50.5.1.prOmnis excusatio sua aequitate nititur.
すべての免除の申し立ては、それ自体の公平に基づいている。
sed si praetendentibus aliquod sine iudice credatur, aut passim sine temporis praefinitione, prout cuique libuerit, permissum fuerit se excusare, non erunt, qui munera necessaria in rebus publicis obeant.
しかし、もし何かを主張する者たちが裁判官の判断なしに信じられるならば、あるいは、期限の事前決定なしに、各自が望むままに、免除を受けることがいたるところで許されるならば、公共の事務において必要な義務を果たす者はいなくなるであろう。
quare et qui liberorum incolumium iure a muneribus ciuilibus sibi uindicant excusationem, appellationem interponere debent: et qui tempora praefinita in ordine eiusmodi appellationum peragendo non seruauerint, merito praescriptione repelluntur.
したがって、生存している子供たちの権利によって市民的義務からの免除を自己のために要求する者たちもまた、上訴を提起しなければならない。 そして、そのような上訴の順序に従って手続きを遂行するにあたり、あらかじめ定められた期限を守らなかった者たちは、当然にも、期間経過の抗弁によって退けられる。
§50.5.1.1Qui excusatione aliqua utuntur, quotienscumque creati fuerint, etsi iam ante absoluti sunt, necesse habent appellare.
何らかの免除を利用する者たちは、たとえすでに以前に免除されていたとしても、公職に指名されるたびに、上訴を行う必要がある。
sed si per calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit.
しかし、もし同一の相手方が、その者が永久の免除を受けていることを知りながら、嫌がらせをする目的で、悪意をもって繰り返しそのような行為をしたことが証明された場合には、皇帝の勅令の例にならい、正当な理由なく繰り返し平穏を乱した相手に対し、訴訟費用を支払うよう命じられるべきである。
§50.5.1.2Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationem sibi non parauerunt.
公職の遂行において自らの属する身分の義務を潜脱するために、市内で義務を負っていた者たちの中から最初の公職に任命され得る身でありながら、より大きな重荷を避けるために自らを土地の小作人へと移し、もってより小さな義務に服そうとした者たちは、自らのためにこの免除を確保したことにはならない。
§50.5.1.3Quamuis sexaginta quinque annorum aliquis sit et tres liberos incolumes habeat, a muneribus tamen ciuilibus propter has causas non liberatur.
たとえある者が六十五歳であり、かつ三人の生存している子供を持っているとしても、これらの理由によって市民的義務から免除されるわけではない。