Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.4.14.pr-50.4.14.6

市政の栄職と公的義務の定義および任用基準

8711 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

カリストラトゥスによる、市政の栄職(honor)と公的・私的な義務(munus)の定義、およびそれらの任用条件・適格性・順序、再任の要件についての解説。

[CALLISTRATUS libro primo de cognitionibus.
[カリストラトゥス『特別審理について』第1巻より。
] §50.4.14.pronor municipalis est administratio rei publicae cum dignitatis gradu, siue cum sumptu siue sine erogatione contingens.
] 市政の栄職とは、尊厳の階級を伴う公共事務の管理運営であり、出費を伴って、あるいは支出なしに生じるものである。
§50.4.14.1Munus aut publicum aut priuatum est.
義務には、公的なものと私的なものがある。
publicum munus dicitur, quod in administranda re publica cum sumptu sine titulo dignitatis subimus.
公的な義務とは、公共事務を管理運営するにあたり、尊厳の称号なしに出費を伴って引き受けるものをいう。
§50.4.14.2Uiarum munitiones, praediorum collationes non personae, sed locorum munera sunt.
道路の舗装、所領の拠出金は、属人的なものではなく、土地に属する義務である。
§50.4.14.3De honoribus siue muneribus gerendis cum quaeritur, in primis consideranda persona est eius, cui defertur honor siue muneris administratio: item origo natalium: facultates quoque an sufficere iniuncto muneri possint: item lex, secundum quam muneribus quisque fungi debeat.
栄職あるいは義務の遂行について問題とされるときには、まず、栄職あるいは義務の管理運営が提供される者の人物が考慮されねばならない。 同様に、生まれの出自、また資力が課された義務に十分であるかどうかも考慮されねばならない。 さらに、各人が義務を果たすべき根拠となる法律も考慮されねばならない。
§50.4.14.4Plebeii filii familias periculo eius qui nominauerit tenebuntur, idque imperator noster Seuerus Augustus in haec uerba rescripsit: 'Si in numero plebeiorum filius tuus est, quamquam inuitus honores ex persona filii suscipere cogi non debeas, tamen resistere, quo minus patriae obsequatur periculo eius qui nominauit, iure patriae potestatis non potes'.
平民の家子は、指名した者の危険において拘束される。 このことについて我が皇帝セウェルス・アウグストゥスは、次の文言で勅答した。 「もしお前の息子が平民の列に加わっているなら、お前が意に反して息子の身分から栄職を引き受けるよう強制されるべきではないとしても、指名した者の危険において息子が祖国に服従することを、家長権の法によって拒むことはお前にはできない。
§50.4.14.5Gerendorum honorum non promiscua facultas est, sed ordo certus huic rei adhibitus est.
」栄職を遂行する機会は無秩序にあるのではなく、このことには一定の順序が適用されている。
nam neque prius maiorem magistratum quisquam, nisi minorem susceperit, gerere potest, neque ab omni aetate, neque continuare quisque honores potest.
なぜなら、より小さな官職を引き受けていなければ、誰もより大きな政務官職を先に遂行することはできず、またいかなる年齢からでも遂行できるわけではなく、また各人が栄職を継続することもできないからである。
§50.4.14.6Si alii non sint qui honores gerant, eosdem compellendos, qui gesserint, conplurimis constitutionibus cauetur.
もし他に栄職を遂行する者がいない場合には、すでに遂行した者と同じ者たちが強制されるべきであることが、非常に多くの諭旨によって規定されている。
diuus etiam Hadrianus de iterandis muneribus rescripsit in haec uerba: 'Illud consentio, ut, si alii non erunt idonei qui hoc munere fungantur, ex his, qui iam functi sunt, creentur'.
神君ハドリアヌスもまた、義務の反復について次の文言で勅答した。 「もしこの義務を果たすのに適した者が他にいないならば、すでに果たした者の中から任命されるべきであるということに、私は同意する。 」

語釈・文法注

  1. 50.4.14.prcontingens — contingens(主格・単数・現在分詞)は、主名詞である administratio(女性・単数)に修飾語として係る。主語の onor (honor) は男性名詞であるが、ここでは栄職の内容としての管理運営(administratio)の発生形態を説明しているため、述語名詞に一致する。
  2. 50.4.14.3consideranda persona est — 動形容詞(ゲルンディーウム)による受動的必要の構文 "consideranda persona est"(人物が考慮されねばならない)は、コロン(:)で区切られた後続の主格要素である origo(出自)、facultates(資力)、lex(法律)にも共通して(文法的な数や性に適応しつつ)意味上補われる。
  3. 50.4.14.4resistere, quo minus patriae obsequatur ... non potes — 妨害を意味する動詞 resistere(抵抗する、拒む)は、接続詞 quo minus と接続法(obsequatur)を伴い、何らかの行為を妨げること(〜することを阻む)を表す。否定の non potes と連動し、「息子が祖国に服従することを拒むことはできない」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.4.14.pr-50.4.14.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.4.14.pr-50.4.14.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。