Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.2.3.pr-50.2.3.3

一時排除者の復帰と私生児やユダヤ教徒の参事会資格

8684 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

一定期間追放された者と参事会から一時排除された者の処遇の違いを説明し、さらに私生児やユダヤ教徒の地方参事会への加入資格とその条件について述べる。

[IDEM libro tertio de officio proconsulis.
[同じく、プロコンスル職論第3巻より。
] §50.2.3.prGeneraliter id erit defendendum, ut qui clementiorem sententiam passus est ob hoc, quod ad tempus relegatur, boni consulere debeat humanitatis sententiae nec decurionatum recipiat.
] 一般に、一定期間追放されるという理由でより寛大な判決を受けた者は、その慈悲深い判決に満足すべきであり、地方参事会員の職を取り戻すことはない、と主張されるべきである。
§50.2.3.1Sed si quis ob falsam causam uel aliam de grauioribus non ad tempus sit relegatus, sed ad tempus ordine motus, in ea est causa, ut possit in ordinem redire.
しかし、もし誰かが、虚偽の理由あるいは他のより重大な理由によって、一定期間追放されたのではなく、一定期間参事会から排除されただけであるなら、彼は参事会に戻ることができるという境遇にある。
imperator enim Antoninus edicto proposito statuit, ut cuicumque aut quacumque causa ad tempus ordine uel aduocationibus uel quo alio officio fuisset interdictum, completo tempore nihilo minus fungi honore uel officio possit.
なぜなら、皇帝アントニヌスは布告を公示して、何人に対しても、あるいはどのような理由であっても、一定期間参事会、あるいは弁護業務、あるいは他のいかなる職務から禁止されていたとしても、その期間が満了したなら、それにもかかわらずその名誉職または職務を務めることができると規定したからである。
et hoc recte: neque enim exaggeranda fuit sententia, quae modum interdictioni fecerat.
そして、これは正しい。 なぜなら、禁止に制限を設けていた判決を重くすべきではなかったからである。
§50.2.3.2Spurios posse in ordinem allegi nulla dubitatio est: sed si habeat competitorem legitime quaesitum, praeferri eum oportet, diui fratres Lolliano Auito Bithyniae praesidi rescripserunt.
私生児が参事会に選出されうることには、何の疑いもない。 しかし、もし嫡出の競合者がいるならば、その者が優先されるべきである、と神君たる兄弟皇帝たちがビテュニアの総督ロリアヌス・アウィトゥスに勅答した。
cessantibus uero his etiam spurii ad decurionatum et re et uita honesta recipientur: quod utique non sordi erit ordini, cum ex utilitate eius sit semper ordinem plenum habere.
しかし、これらが不在の場合には、私生児であっても、誠実な資力と生活態度を備えているなら、地方参事会員に受け入れられるであろう。 これは決して参事会にとって不名誉とはならない。 なぜなら、常に参事会を満員にしておくことは、参事会の利益にかなうからである。
§50.2.3.3Eis, qui Iudaicam superstitionem sequuntur, diui Seuerus et Antoninus honores adipisci permiserunt, sed et necessitates eis imposuerunt, qui superstitionem eorum non laederent.
ユダヤの信仰に従う者たちに対して、神君セウェルスとアントニヌスは名誉職に就くことを許可した。 しかし同時に、彼らの信仰を傷つけないような市民的義務をも彼らに課した。

語釈・文法注

  1. 50.2.3.prboni consulere debeat humanitatis sententiae — 慣用句 boni consulere(満足する、好意的に解釈する)は通常対格を伴うが、ここでは sententiae が属格(または与格)として用いられている。humanitatis は sententiae を修飾する属格である。
  2. 50.2.3.1exaggeranda fuit sententia — 動形容詞(未来受動分詞)exaggeranda と助動詞 fuit(直説法完了)の組み合わせで、過去における義務や妥当性(「〜されるべきであった」)を表す。
  3. 50.2.3.2et re et uita honesta — 奪格の句。形容詞 honesta は女性単数で、re と uita の両方に係る(通常、形容詞は最も近い名詞 uita に一致するが、意味上は両方に適用される)。地方参事会員としての資格要件である資力(res)と道徳性(uita)を指す。
  4. 50.2.3.3qui superstitionem eorum non laederent — 関係節において接続法未完了 laederent が用いられており、先行詞 necessities の特徴・制限(「〜を傷つけないような性質の義務」)を表す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.2.3.pr-50.2.3.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.2.3.pr-50.2.3.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。