Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.2.2.pr-50.2.2.8

追放や除名による地方参事会員資格の得喪と免除

8683 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

一定期間の追放または参事会からの除名処分が地方参事会員の資格に与える影響と、処分を受けた父親から生まれた息子の地位判定、および年齢による召喚免除を規定している。

[IDEM libro primo disputationum.
[同じく、議論書第1巻より。
] §50.2.2.prQui ad tempus relegatus est, si decurio sit, desinet esse decurio.
] 一定期間追放された者は、彼が地方参事会員であるなら、地方参事会員であることをやめる。
reuersus plane locum suum quidem non optinebit, sed non semper prohibetur decurio fieri.
戻った時、明らかに、以前の自分の席を保持するわけではないが、再び地方参事会員になることが常に禁じられているわけではない。
denique in locum suum non restituetur (nam et sublegi in locum eius potest) et si numerus ordinis plenus sit, exspectare eum oportet, donec alius uacet.
つまり、彼は自分の席に復帰させられることはなく(なぜなら、彼の代わりに別の者が選出されることも可能だからである)、そして、もし参事会の定員が満ちているなら、彼は別の席が空くまで待たねばならない。
alia causa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est.
一定期間参事会から排除される者の境遇はこれとは異なる。 なぜなら、この者はその期間が満了すれば地方参事会員だからである。
sed et in huius locum sublegi poterit: sed et si plenum locum inuenerit, exspectet, donec locus uacet.
しかし、この者の席にも代入者が選出されることが可能である。 しかし、もし席が満ちているのを見出したなら、席が空くまで待つべきである。
§50.2.2.1Restitutus tamen in ordinem utrum eum ordinem teneat, quem primum habuit, an uero quem nunc nanctus est, quaeri potest, si forte de ordine sententiarum dicendarum agatur.
しかしながら、参事会に復帰した者が、最初に持っていた順位を保持するのか、それとも今得たばかりの順位を保持するのかが、仮に意見を述べる順序が問題となる場合に問われうる。
arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem habuit.
しかし、私は彼がかつて持っていたのと同じ順位を保持すると考える。
non idem erit in eo, qui relegatus ad tempus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit.
一定期間追放された者の場合には、同じようにはならない。 なぜなら、この者は新参者として参事会に入るからである。
§50.2.2.2In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fieret.
地方参事会員の息子たちに関して、父親が地方参事会員である間に懐妊し出生した者だけが地方参事会員の息子とみなされるべきか、それとも父親が地方参事会員になる前に生まれた者もそうみなされるべきかという問題がある。
et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit.
そして確かに、棍棒で打たれたり鉱山に送られたりしないことに関する限り、後に彼らの父親に地方参事会員の栄誉が加わったのであれば、平民の父親から生まれたことは不利益にはならない。
in auo quoque Papinianus idem respondit.
祖父に関しても、パピニアヌスは同じ回答をした。
ne patris nota filius macularetur.
それは、父親の不名誉によって息子が汚されないようにするためである。
§50.2.2.3Sed si pater ipsius ordine motus sit, si quidem ante conceptionem eius moueatur, arbitror eum quasi plebei filium in honoribus spectari: quod si post conceptionem pater ipsius dignitatem amiserit, dicendum erit benigne ut decurionis filium intuendum.
しかし、もし本人の父親が参事会から排除された場合、もし懐妊前に排除されたのであるなら、彼は公職への就任において平民の息子として扱われると私は考える。 だがもし懐妊の後に父親がその尊厳を失ったのであるなら、好意的に解釈して、地方参事会員の息子として考慮されるべきであると言うべきである。
§50.2.2.4Proinde hic quoque, qui post patris relegationem natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatio.
したがって、父親の追放後に生まれたこの者の場合も同様に、もし懐妊がその前にあったなら、元老院議員の息子の例に準じて扱われる。 もし懐妊がその後であったなら、追放は彼に不利益をもたらす。
§50.2.2.5Si ad tempus ordine moto patre fuerit natus medioque tempore conceptus et editus, an quasi decurionis filius nascatur, licet pater eius ante obierit, quam in ordinem uenerit? quod benigne erit admittendum.
もし父親が一定期間参事会から排除されている間に生まれ、その中間の時期に懐妊され出産された場合、たとえ父親が参事会に復帰する前に死亡したとしても、地方参事会員の息子として生まれたことになるだろうか。 これは好意的に認められるべきである。
§50.2.2.6Praeterea si conceptus sit a plebeio, mox ante editionem pater eius decurionatum adeptus ante editionem amiserit: non infauorabiliter quis medium tempus illi prodesse ueluti iam nato respondebit.
さらに、もし彼が平民によって懐妊され、その後、出生前に父親が地方参事会員の地位を獲得し、また出生前にそれを失った場合、中間の時期が、あたかも彼がすでに生まれていたかのように、彼にとって有益であると回答することは不合理ではない。
§50.2.2.7Nullum patris delictum innocenti filio poenae est: ideoque nec ordine decurionum aut ceteris honoribus propter eiusmodi causam prohibetur.
父親のいかなる犯罪も、無罪の息子にとって罰とはならない。 したがって、そのような理由によって地方参事会員の地位やその他の公職から排除されることはない。
§50.2.2.8Maiores annis quinquaginta quinque ad decurionatus honorem inuiti uocari constitutionibus prohibentur.
55歳を超える者は、本人の意に反して地方参事会員の栄誉へと召喚されることが、皇帝勅法によって禁じられている。
sed si ei rei consenserint, etsi maiores annis septuaginta sint, munera quidem ciuilia obire non coguntur, honores autem gerere debent.
しかし、もし彼らがそのことに同意したならば、たとえ70歳を超えていても、市民としての公務を果たすことは強制されないが、名誉職を務める義務がある。

語釈・文法注

  1. 50.2.2.prQui ad tempus relegatus est — 関係代名詞 qui の導く名詞節が、主節の動詞 desinet の実質的な主語となっている。後続の si decurio sit(もし彼が地方参事会員なら)という条件節が qui の指示内容を制限している。
  2. 50.2.2.1Restitutus tamen in ordinem — 完了分詞 restitutus は「復帰させられた人」という名詞的な意味で使われ、間接疑問節 utrum... an...(〜かそれとも〜か)の論理的な主語、あるいはその問題の主体として機能している。主節は non-personal な quaeri potest(問われうる)である。
  3. 50.2.2.2non nocet plebeio patre esse natum — 非人称動詞 nocet(害になる)の主語として、対格不定詞句(ただし対格主語は省略)esse natum(生まれたこと)が置かれている。起源(出身)を表す plebeio patre は分離・起点の奪格である。
  4. 50.2.2.3dicendum erit benigne ut decurionis filium intuendum — 非人称の受動義務動詞(動形容詞)dicendum erit(言われるべきである)に続き、対格不定詞(A.C.I.)が続いている。接続詞 ut の後に decurionis filium [eum] intuendum [esse] という、動形容詞を含む不定詞構文が構成され、主語対格および esse が省略されている。benigne は「好意的に・法を緩やかに解釈して」という法解釈上のアプローチを示す副詞である。
  5. 50.2.2.6non infauorabiliter quis ... respondebit — non infauorabiliter は二重否定(緩叙法)であり、「非常に好意的に、もっともなこととして」という意味を強調する。quis は不定代名詞で「ある(法学)者が回答するだろう」の意味になり、ここでは一般的な法解釈の妥当性を主張するために使われている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.2.2.pr-50.2.2.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.2.2.pr-50.2.2.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。