Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.17.77.pr

条件や期限を受け入れない法律行為における条件付加

9137 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

期限や条件を付加できないはずの法律行為(子解放や債務免除など)において、条件が明示的に付された場合は行為全体が無効になるが、黙示的な形で条件が内包される場合には例外的にその有効性が認められ得ることを論じる。

[IDEM libro uicensimo octauo quaestionum. ] §50.17.77.prActus legitimi, qui non recipiunt diem uel condicionem, ueluti emancipatio, acceptilatio, hereditatis aditio, serui optio, datio tutoris, in totum uitiantur per temporis uel condicionis adiectionem.
[同じ著者『問題集』第二十八巻] 期限や条件を受け入れない法律行為、例えば子解放、債務免除、相続の承認、奴隷の選択、後見人の指定は、期限や条件を付加することによって全面的に無効となる。
nonnumquam tamen actus supra scripti tacite recipiunt, quae aperte comprehensa uitium adferunt.
しかしながら、上記の行為は時として、明示的に含まれれば瑕疵をもたらすものを、黙示的に受け入れることがある。
nam si acceptum feratur ei, qui sub condicione promisit, ita demum egisse aliquid acceptilatio intellegitur, si obligationis condicio exstiterit: quae si uerbis nominatim acceptilationis comprehendatur, nullius momenti faciet actum.
というのも、もし条件付きで約束した者に対して債務免除がなされるならば、債務の条件が成就した場合に初めて、債務免除が何らかの効果を生じたと解されるからである。 もしこの条件が、債務免除の言葉の中に名指しで含まれるならば、その行為は何の効力も持たないものとなる。

語釈・文法注

  1. §50.17.77.prdiem — 単に日常語としての「日」を意味するのではなく、法律用語として法律行為の効力発生・消滅の時期を画する「期限」(dies)を指す。
  2. §50.17.77.prita demum... si... — 「〜の場合に初めて」「〜の場合にのみ」を意味する制限的な相関構文であり、条件節(si 節)の条件が成就することが主節の成立の絶対的要件であることを示す。
  3. §50.17.77.prquae si — 関係代名詞の連結(connectio relativa)であり、女性単数主格の quae は直前の obligationis condicio を先行詞とし、接属詞 si の導く条件節の主語として機能している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.17.77.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.17.77.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。