Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.16.214.pr

義務と贈与の定義および両者の関係

9028 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

マルキアヌスが「義務」と「贈与」の厳密な定義とその関係性を述べ、すべての義務が贈与であるわけではないが、すべての贈与は正当に義務と呼ばれうるという法学的合意を示す。

[MARCIANUS libro primo publicorum iudiciorum. ] §50.16.214.pr'Munus' proprie est, quod necessarie obimus lege more imperioue eius, qui iubendi habet potestatem.
[マルキアヌス『公判裁判書』第一巻] 「義務」とは、厳密には、法律、慣習、あるいは命令する権限を持つ者の命令によって、私たちが義務的に引き受けるものである。
'dona' autem proprie sunt, quae nulla necessitate iuris officiis et sponte praestantur: quae si non praestentur, nulla repraehensio est et, si praestentur, plerumque laus inest.
他方、「贈与」とは、厳密には、法的な必要性がいっさいなく、好意から、かつ自発的に提供されるものである。 それらは、もし提供されなくてもいかなる非難もなく、もし提供されれば、たいていの場合に称賛が伴う。
sed in summa in hoc uentum est, ut non quodcumque munus, id et donum accipiatur, at quod donum fuerit, id munus recte dicatur.
しかし要するに、「いかなる義務も、それが同時に贈与として受け取られるわけではないが、贈与であるものは、それが正当に義務と呼ばれる」という結論に達している。

語釈・文法注

  1. §50.16.214.profficiis — officiis は名詞 officium(義務、好意)の複数奪格であり、ここでは sponte と並列されて「自発的な好意から、道徳的・社会的義務感から」という、行為の動機や様態を示している。
  2. §50.16.214.prin hoc uentum est, ut — uentum est は自動詞 uenire の非人称受動。in hoc は「この結論に」を指し、ut 節がその具体的な内容(結果、または同格節)を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.16.214.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.16.214.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。