Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.16.203.pr

港湾税免除における自宅および自家用奴隷の解釈

9017 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

シキリアの港の関税規定における「自宅に連れて行く」「自己の使用のために」という免税要件の解釈をめぐり、免税対象となる「家」の定義と「自己の使用のための奴隷」の範囲を論じる。

[IDEM libro septimo digestorum. ]
[同者、『学説彙纂』第七巻] シキリアの港の監察官規定において、次のように書かれていた。
§50.16.203.prIn lege censoria portus Siciliae ita scriptum erat: 'seruos, quos domum quis ducet suo usu, pro is portorium ne dato'.
「自己の使用のために、誰かが自宅に連れて行く奴隷については、それらに対して通行税を支払うな」と。
quaerebatur, si quis a Sicilia seruos Romam mitteret fundi instruendi causa, utrum pro his hominibus portorium dare deberet nec ne.
誰かがシキリアからローマに、農地を整備する目的で奴隷を送る場合、これらの人々に対して通行税を支払べきか否かが問われた。
respondit duas esse in hac scriptura quaestiones, primam, quid esset 'domum ducere', alteram, quid esset 'suo usu ducere'.
彼は、この条文には二つの問いがあると答えた。 第一に、「自宅に連れて行く」とは何であるか、第二に、「自己の使用のために連れて行く」とは何であるか、ということである。
igitur quaeri soleret, utrum, ubi quisque habitaret siue in prouincia siue in Italia, an dumtaxat in sua cuiusque patria domus esse recte dicetur.
そこで、各人が属州であれイタリアであれ居住している場所、それとも各々の故郷においてのみ、「家」があると正しく言われるかが、通常問われていた。
sed de ea re constitutum esse eam domum unicuique nostrum debere existimari, ubi quisque sedes et tabulas haberet suarumque rerum constitutionem fecisset.
しかし、このことについては、私たち一人ひとりにとって、各人が自らの居所と帳簿を持ち、自己の財産の管理拠点を確立した場所が「家」とみなされるべきであると決定されている(と答えた)。
quid autem esset 'usu suo', magnam habuisse dubitationem.
他方、「自己の使用のために」とは何であるかについては、大きな疑念があった(と答えた)。
et magis placet, quod uictus sui causa paratum est, tantum contineri.
そして、自らの日常生活のために用意されたものだけが含まれるという説が、より支持されている。
itemque de seruis eadem ratione quaeri, qui eorum usus sui causa parati essent? utrum dispensatores, insularii, uilici, atrienses, textores, operarii quoque rustici, qui agrorum colendorum causa haberentur, ex quibus agris pater familias fructus caperet, quibus se toleraret, omnes denique seruos, quos quisque emisset, ut ipse haberet atque eis ad aliquam rem uteretur, neque ideo emisset, ut uenderet? et sibi uideri eos demum usus sui causa patrem familias habere, qui ad eius corpus tuendum atque ipsius cultum praepositi destinatique essent, quo in genere iunctores, cubicularii, coci, ministratores atque alii, qui ad eiusmodi usum parati essent, numerarentur.
また、奴隷についても同様の理路によって、彼らのうち誰が自己の使用のために用意された者であるかが問われる。 すなわち、会計係、アパート管理人、農場管理人、玄関番、織工、さらには、家父長がそこから収穫を得て自らを養うための農地を耕作する目的で所有されている田舎の作業員、要するに、各人が自ら所有して何らかの事柄に彼らを使用するために購入し、売却する目的で購入したのではないすべての奴隷が含まれるのか。 そして彼には、家父長が自らの身体の保護および彼自身の身の回りの世話のために配置し割り当てた者たちだけが、自己の使用のために所有しているとみなされる、と思われる。 その種類の中には、馭者、寝室係、料理人、給仕、およびそのような使用のために用意されたその他の人々が数えられる。

語釈・文法注

  1. §50.16.203.pris — `is` は指示代名詞 `is, ea, id` の与格・奪格複数形 `iis`(または `eis`)の写本における異表記であり、前置詞 `pro`(奪格支配)の目的語となっている。
  2. §50.16.203.prutrum dispensatores... — `itemque de seruis eadem ratione quaeri, qui eorum...` から続く、間接疑問内の具体的な品目の列挙。`utrum` から `neque ideo emisset, ut uenderet?` までの長い名詞および関係節は、対格不定詞構文(`contineri` などの動詞の省略、あるいは前の対格名詞からの類推)として機能し、問われている具体的な対象を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.16.203.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.16.203.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。