Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.16.178.pr-50.16.178.3

金銭と相続財産および各種訴訟用語の法的意義

8992 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスが「金銭」、「相続財産」、「訴訟」、「請求」、「追行」、および「義務を負っていた」という各種の法的一般用語の定義と射程を明確にしている。

[IDEM libro quadragensimo nono ad Sabinum. ] §50.16.178.prPecuniae' uerbum non solum numeratam pecuniam complectitur, uerum omnem omnino pecuniam, hoc est omnia corpora: nam corpora quoque pecuniae appellatione contineri nemo est qui ambiget.
[同著者、『サビヌス註釈』第四十九巻] 「金銭」という語は、単に現金を包含するだけでなく、まったくすべての財産、すなわちすべての有体物を包含する。 なぜなら、有体物もまた「金銭」という呼称に含まれることは、誰も疑わないからである。
'H §50.16.178.1ereditas' iuris nomen est, quod et accessionem et decessionem in se recipit: hereditas autem uel maxime fructibus augetur.
「相続財産」とは法的な名称であり、それは増加と減少のいずれをも自らのうちに受け入れる。 そして、相続財産はとりわけ果実によって増加する。
' §50.16.178.2Actionis' uerbum et speciale est et generale.
「訴訟」という語は、特殊のものでもあり一般のものでもある。
nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque 'actiones' personales solemus dicere.
なぜなら、対人請求であれ対物請求であれ、すべての請求が「訴訟」と呼ばれるからである。 しかし、通常我々は対人訴訟を「訴訟」と呼ぶ慣わしである。
'petitionis' autem uerbo in rem actiones significari uidentur.
他方、「請求」という語によっては対物訴訟が意味されているように思われる。
'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem.
「追行」という語には、特別訴訟手続き、例えば遺言信託に係るものや、その他に通常法の執行を持たないものがあるならばそれらが含まれると私は考える。
H §50.16.178.3oc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honoraria siue fideicommissi fuit persecutio.
「義務を負っていた」というこの語は、それが市民法上の訴訟であれ、名誉法上の訴訟であれ、あるいは遺言信託の追行であれ、まったくすべての訴訟を包括すると理解される。

語釈・文法注

  1. 50.16.178.prnemo est qui ambiget — 関係節 `qui ambiget` は、本来は `ambigat`(接続法現在)が期待される箇所であるが、写本伝承により直説法未来(`ambigo` の三人称単数未来)となっている。これにより、「疑うであろう者はいない」という強い確信を伴う表現、あるいは後古典期の直説法混入の例として理解される。
  2. 50.16.178.2siue in personam siue in rem sit petitio — `siue... siue...`(〜であれ〜であれ)に導かれる条件節であり、動詞 `sit` は接続法現在。「対人請求であれ対物請求であれ」という譲歩的条件を表し、主節の `omnis actio dicitur` に対して補足説明を与えている。
  3. 50.16.178.2fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem — `fideicommissorum`(遺言信託の)は、直前の `persecutiones`(またはその単数形)を修飾する属格であり、`ut puta`(例えば)に導かれる。続く `et si quae aliae sunt`(また、もし他のものがあるならば)は条件節的な挿入であり、関係節 `quae non habent...` がこれを修飾する。これにより、通常訴訟手続き(ordo iudiciorum priuatorum)の枠外にある特別手続き(cognitio extraordinaria)の性格が説明されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.16.178.pr-50.16.178.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.16.178.pr-50.16.178.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。