Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.15.4.pr-50.15.4.10

財産調査における土地や奴隷の申告規則と衡平

8810 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地、奴隷、塩田などの財産調査における申告規則、ならびに評価官による軽減の衡平性、管轄都市、過失による不利益からの免除などの詳細を規定する。

[IDEM libro tertio de censibus. ] §50.15.4.prForma censuali cauetur, ut agri sic in censum referantur.
[同じ著者、『センススについて』第3巻] 財産調査の規定において、土地は以下のように財産調査に申告されるよう定められている。
nomen fundi cuiusque: et in qua ciuitate et in quo pago sit: et quos duos uicinos proximos habeat.
すなわち、それぞれの所領の名称、それがどの都市およびどの村に所在するか、その最も近い二つの隣接地。
et aruum, quod in decem annos proximos satum erit, quot iugerum sit: uinea quot uites habeat: oliuae quot iugerum et quot arbores habeant: pratum, quod intra decem annos proximos sectum erit, quot iugerum: pascua quot iugerum esse uideantur: item siluae caeduae.
また、過去10年間に種が蒔かれた耕作地については、それが何ユゲルムであるか。 葡萄園については、何本の葡萄の木があるか。 オリーブ園については、何ユゲルムであり、何本の木があるか。 過去10年以内に刈り取られた草地については、何ユゲルムであるか。 牧草地については、何ユゲルムであると見なされるか。 同様に、薪炭林についても。
omnia ipse qui defert aestimet.
これらすべてを、申告を行う者自身が評価しなければならない。
§50.15.4.1Illam aequitatem debet admittere censitor, ut officio eius congruat releuari eum, qui in publicis tabulis delato modo frui certis ex causis non possit.
財産評価官は、公の帳簿に申告された方法において、特定の理由から享受することができない者を軽減することが自らの職務に適合する、という公平を認めなければならない。
quare et si agri portio chasmate perierit, debebit per censitorem releuari.
それゆえ、たとえ土地の一部が地割れによって失われたとしても、財産評価官によって軽減されなければならない。
si uites mortuae sint uel arbores aruerint, iniquum eum numerum inseri censui: quod si exciderit arbores uel uites, nihilo minus eum numerum profiteri iubetur, qui fuit census tempore, nisi causam excidendi censitori probauerit.
もし葡萄の木が死んだり、樹木が枯れたりした場合、その数を財産調査に算入することは不公正である。 しかし、もし彼が樹木や葡萄の木を伐採したのであるならば、伐採した理由を財産評価官に証明しない限り、やはり財産調査の時点で存在していた数を申告するよう命じられる。
§50.15.4.2Is uero, qui agrum in alia ciuitate habet, in ea ciuitate profiteri debet, in qua ager est: agri enim tributum in eam ciuitatem debet leuare, in cuius territorio possidetur.
もっとも、他の都市に土地を所有する者は、その土地が所在する都市において申告しなければならない。 なぜなら、土地の税は、それが所有されている領域の都市に対して支払われなければならないからである。
§50.15.4.3Quamquam in quibusdam beneficia personis data immunitatis cum persona extinguantur, tamen cum generaliter locis aut cum ciuitatibus immunitas sic data uidetur, ut ad posteros transmittatur.
特定の個人に与えられた免税の恩恵は、その個人とともに消滅することがあるものの、土地あるいは都市に対して一般的に与えられた免税は、子孫に伝達されるように与えられたものと見なされる。
§50.15.4.4Si, cum ego fundum possiderem, professus sim, petitor autem eius non fuerit professus, actionem illi manere placet.
私が土地を所有しているときに申告を行い、一方でその(土地の)請求者が申告を行っていなかったとしても、彼に訴権が残ることが承認されている。
§50.15.4.5In seruis deferendis obseruandum est, ut et nationes eorum et aetates et officia et artificia specialiter deferantur.
奴隷を申告する際には、彼らの出自、年齢、職務、および技能が個別に申告されるよう留意されなければならない。
§50.15.4.6Lacus quoque piscatorios et portus in censum dominus debet deferre.
所有者は、漁業用の湖や港も財産調査に申告しなければならない。
Salinae si §50.15.4.7quae sunt in praediis, et ipsae in censum deferendae sunt.
塩田が、もし所領内にあるならば、それら自体も財産調査に申告されなければならない。
§50.15.4.8Si quis inquilinum uel colonum non fuerit professus, uinculis censualibus tenetur.
もし誰かが、居住者あるいは小作農を申告しなかった場合、財産調査の過失による拘束を受ける。
§50.15.4.9Quae post censum editum nata aut postea quaesita sint, intra finem operis consummati professionibus edi possunt.
財産調査の公示後に生まれたもの、あるいはその後に取得されたものは、業務完了の期限内であれば、申告によって示すことができる。
§50.15.4.10Si quis ueniam petierit, ut censum sibi emendare permittatur, deinde post hoc impetratum cognouerit se non debuisse hoc petere, quia res emendationem non desiderabat: nullum ei praeiudicium ex eo quod petiit, ut censum emendaret, fore saepissime rescriptum est.
もし誰かが、自らの財産調査を修正することを許されるよう許可を求め、その後これを得た上で、事態が修正を必要としていなかったために自らはこれを求めるべきではなかったと知った場合、彼が財産調査を修正することを求めたという事実から、彼にいかなる不利益も生じないということは、きわめてしばしば勅答されている。

語釈・文法注

  1. 50.15.4.prForma censuali — forma は、公式のテンプレート、規則、またはガイドラインを指す。ここでは『財産評価の基準・書式』を意味し、どのような項目を申告すべきかの法定形式を示している。
  2. 50.15.4.1eum numerum inseri — iniquum の対格不定詞補語(対格主語+不定詞)である。主語は eum numerum で、inseri は現在受動不定詞。『その数が算入されることは(不公平である)』という判断を示す非人称表現である。
  3. 50.15.4.2debet leuare — 動詞 leuare は「取り去る」「軽減する」あるいは「(税を)徴収する、支払う」を意味する。ここでは、土地の税が、その土地が位置する都市に対して『支払われ(または都市がそれを徴収し)なければならない』という意味で用いられている。
  4. 50.15.4.10nullum ei praeiudicium ex eo... fore — 主節の動詞 rescriptum est に続く、fore(futurum esse)を述語動詞とする対格不定詞構文。前置詞句 ex eo は関係節 quod petiit によって修飾されており、全体として『〜を求めたという事実から、彼にいかなる不利益も生じないであろう』という判断を伝えている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.15.4.pr-50.15.4.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.15.4.pr-50.15.4.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。