[ULPIANUS libro singulari de officio curatoris rei publicae. ] §50.12.1.prSi pollicitus quis fuerit rei publicae opus se facturum uel pecuniam daturum, in usuras non conuenietur: sed si moram coeperit facere, usurae accedunt, ut imperator noster cum diuo patre suo rescripsit.
[公有地管理人の職務に関する一巻本より、ウルピアヌス] もし誰かが国家に対して、自らが建造物を造るか、あるいは金銭を支払うと約束したなら、利息については訴えられない。 しかし、もし彼が遅滞し始めたなら、利息が加算される。 これは、我々の皇帝がその神君なる父とともに勅答した通りである。
§50.12.1.1Non semper autem obligari eum, qui pollicitus est, sciendum est.
しかし、約束した者が常に義務を負うわけではないことを知っておくべきである。
si quidem ob honorem promiserit decretum sibi uel decernendum uel ob aliam iustam causam, tenebitur ex pollicitatione: sin uero sine causa promiserit, non erit obligatus.
もし彼が、自らに授けられた、あるいは授けられるべき名誉を理由に、あるいは他の正当な理由によって約束したのであるなら、約束に基づいて責任を負う。 しかし、もし理由なく約束したのであるなら、義務を負わない。
et ita multis constitutionibus et ueteribus et nouis continetur.
そして、このことは、古いものから新しいものまで、多くの憲章に規定されている。
§50.12.1.2Item si sine causa promiserit, coeperit tamen facere, obligatus est qui coepit.
同様に、もし彼が理由なく約束したとしても、それを造り始めたなら、始めた者は義務を負う。
§50.12.1.3Coepisse sic accipimus, si fundamenta iecit uel locum purgauit.
「始めた」とは、彼が基礎を築いた、あるいは場所を整地した場合と我々は解釈する。
sed et si locus illi petenti destinatus est, magis est, ut coepisse uideatur.
しかし、彼が求めたことによって場所が彼に割り当てられた場合も、始めたと見なされるのがより妥当である。
item si apparatum siue impensam in publico posuit.
同様に、彼が公の場所に資材や経費を置いた場合もそうである。
§50.12.1.4Sed si non ipse coepit, sed cum certam pecuniam promisisset ad opus rei publicae contemplatione pecuniae coepit opus facere: tenebitur quasi coepto opere.
しかし、もし彼自身が始めたわけではないが、国家の建造物のために特定の金銭を約束したとき、その金銭を考慮して建造物の建設が始められたなら、彼はまるで自ら建造物を始められたかのように責任を負う。
§50.12.1.5Denique cum columnas quidam promisisset, imperator noster cum diuo patre suo ita rescripsit: 'Qui non ex causa pecuniam rei publicae pollicentur, liberalitatem perficere non coguntur.
ついに、ある者が柱を約束したとき、我々の皇帝は神君なる父とともに以下のように勅答した。 「正当な理由なく国家に金銭を約束する者たちは、その恩恵の施しを完成させるよう強制されない。
sed si columnas Citiensibus promisisti et opus ea ratione sumptibus ciuitatis uel priuatorum inchoatum est, deseri quod gestum est non oportet'.
しかし、もしあなたがキティオンの人々に柱を約束し、その理由によって都市あるいは私人の費用で建造物が着手されたのであるなら、すでに行われたことが放棄されるのは正しくない。
§50.12.1.6Si quis opus quod perfecit adsignauit, deinde id fortuito casu aliquid passum sit, periculum ad eum qui fecit non pertinere imperator noster rescripsit.
」もし誰かが、自分が完成させた建造物を引き渡した後に、それが不可抗力によって何らかの損害を被ったなら、危険はそれを作った者には帰属しない、と我々の皇帝は勅答した。