Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.1.38.pr-50.1.38.6

公職就任と居留地および担保に関する皇帝勅答集

8681 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

皇帝アントニヌスとウェルスの様々な勅答を紹介し、宣誓免除、国庫領地小作人の公的義務、政務官の遺贈金回収責任、既婚女性の居留地、親の担保責任回避、市民権証明、強制された政務官の担保義務について論じる。

[PAPIRIUS IUSTUS libro secundo de constitutionibus. ] §50.1.38.prImperatores Antoninus et Uerus Augusti rescripserunt gratiam se facere iurisiurandi ei, qui iurauerat se ordini non interfuturum et postea duumuir creatus esset.
[勅法に関するパピリウス・ユストゥスの著書第2巻より] 皇帝アントニヌスとウェルスのアウグストゥスたちは、自分は参事会に出席しないと誓っていたが、その後二人官に選出された者に対して、誓いの免除を与える、と勅答した。
§50.1.38.1Item rescripserunt colonos praediorum fisci muneribus fungi sine damno fisci oportere, idque excutere praesidem adhibito procuratore debere.
また彼らは、国庫の領地の小作人は国庫に損害を与えない形で公的義務を果たすべきであり、総督は財務官を参画させた上で、このことを調査すべきである、と勅答した。
§50.1.38.2Imperatores Antoninus et Uerus rescripserunt ad magistratus officium pertinere exactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conueneri aut, si soluendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt.
皇帝アントニヌスとウェルスは、遺言による遺贈金の取り立ては政務官の職務に属し、もし彼らが怠慢であったならば、彼ら自身またはその相続人が請求を受けるべきであり、あるいは、もし彼らに支払能力がないならば、彼らのために保証をした人々の保証人が請求を受けるべきである、と勅答した。
§50.1.38.3Item rescripserunt mulierem, quamdiu nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trahit, non cogi muneribus fungi.
また彼らは、既婚の女性は、結婚している限り、夫が属するのと同じ都市の居留民とみなされ、自らが出自を有する場所において公的義務を果たすよう強制されることはない、と勅答した。
§50.1.38.4Item rescripserunt patris, qui consulto filium emancipauerat, ne pro magistratu eius caueret, perinde bona teneri atque si fideiussor pro eo extitisset.
また彼らは、息子の政務官職のための担保を提供しないために意図的に息子を解放した父親の財産は、あたかも彼がその息子のために保証人として立ったかのように同様に拘束される、と勅答した。
§50.1.38.5Item rescripserunt, cum quaeritur, an municeps quis sit, ex ipsis etiam rebus probationes sumi oportere: nam solam nominis similitudinem ad confirmandam cuiusque originem satis non esse.
また彼らは、ある者が市民であるかどうかが問われるときには、事実そのものからも証拠が採用されるべきである。 なぜなら、名前の類似性だけでは、各人の出自を確認するために十分ではないからである、と勅答した。
§50.1.38.6Imperatores Antoninus et Uerus rescripserunt non minus eos, qui compulsi magistratu funguntur, cauere debere, quam qui sponte officium adgnouerunt.
皇帝アントニヌスとウェルスは、強制されて政務官職を務める者たちも、自発的に職務を引き受けた者たちと劣らず、担保を提供するべきである、と勅答した。

語釈・文法注

  1. 50.1.38.prgratiam se facere iurisiurandi — gratiam facere(属格を伴う)は「〜の免除を与える、〜を免じる」を意味する慣用表現。ここでは、iurisiurandi(誓い、宣誓)に係ることで、「宣誓(の義務)を免除する」という意味になる。se は不定詞句の意味上の主語(皇帝たち)を指す再帰代名詞である。
  2. 50.1.38.2si soluendo non sint — soluendo は動詞 soluere の動名詞/動形容詞の与格形。与格が「適性」や「目的」を表し、esse と組み合わさることで「支払能力がある(債務を履行するに足りる)」という法的表現をなす。ここでは、sint(接続法)とともに「もし彼らに支払能力がないならば」と訳される。
  3. 50.1.38.4patris, qui consulto... bona teneri — 属格 patris は節の冒頭に配置されているが、後方にある主動詞の対格主語 bona(財産、所有物)を修飾している。文全体の構造は、間接話法内の対格不定詞構文(bona teneri)であり、関係節(qui... caueret)がその中間に挿入されているため、patris と被修飾語 bona の間に大きな離隔(hyperbaton)が生じている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.1.38.pr-50.1.38.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.1.38.pr-50.1.38.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。