[IDEM libro primo responsorum. ]
[同著者著『答弁録第1巻』] ティティウスが勉学のためにローマに滞在していたとき、彼の故郷の政務官たちから手紙が送られた。
§50.1.36.prTitio, cum esset Romae studiorum gratia, epistula missa est a magistratibus patriae suae, ut porrigeret imperatori decretum eiusdem ciuitatis, quod erat cum ipsa epistula missum.
それは、その同じ都市の決議を皇帝に呈示するためのものであり、決議は手紙とともに送られていた。
is autem, qui suscepisset litteras restituendas, collusione facta dedit Lucio Titio, qui et ipse Romae morabatur suae rei gratia: sublato Titi nomine, cui erat decretum missum, uti per ipsum daretur, suum nomen scripsit et sic imperatori decretum secundum mandata rei publicae dedit.
しかし、届けるべき手紙の伝達を引き受けていた者は、共謀のうえ、同じく自身の用事のためにローマに滞在していたルキウス・ティティウスにそれを渡した。 ルキウス・ティティウスは、みずからを通じて呈示されるよう決議が送られていたティティウスの名前を消し、自分の名前を書き込み、このようにして国家の委託に沿って皇帝に決議を呈した。
quaero, qui uiaticum petere ab ea potuisset? et quid commisisse uidetur is, qui non restituit litteras ei, cui restituere mandatum susceperat, et is, qui sublato alieno nomine inscriptoque suo, quasi ipse iussus a patria, decretum imperatori porrexit? Herennius Modestinus respondit Titium quidem uiaticum petere non posse: sed eum qui nomen incidisset.
私は問う、どちらがその都市から旅費を請求することができたのか。 また、届けるよう委託を引き受けていた手紙を相手に届けなかった者と、他人の名前を消して自分の名前を書き込み、まるで自分が祖国から命じられたかのようにして、皇帝に決議を呈した者は、いかなる不法行為を犯したとみなされるか。 ヘレニウス・モデスティヌスは、ティティウスは旅費を請求できないが、名前を書き換えた者も請求できない、と答えた。
§50.1.36.1Titius pro pecunia publica, quam ipse credidit, pignus accepit pacto facto cum debitore, ut non soluto debito sine ulla repromissione distrahatur pignus.
ティティウスは、自分が貸し付けた公金のために、債務が返済されない場合にはいかなる保証なしに質物が売却されるという合意を債務者と結んだ上で、質物を受け取った。
succedentes gradus in locum Titii nomen et pignus probauerunt usque ad Maeuium: ex uenditione pignoris propter repromissionem a magistratu uendentibus factam de modo fundi demonstrato satis debito factum non est.
ティティウスの地位を継承した歴代の後任者たちは、マエウィウスに至るまで、その債権と質物を承認した。 質物の売却に際して、売却を行った政務官によってなされた、示された土地の面積に関する保証のために、債務の十分な弁済がなされなかった。
quaerebatur, quis rei publicae tenetur.
誰が国家に対して責任を負うのかが問われた。
Herennius Modestinus: Titium, cum successores eius periculum nominis agnouerint, eo nomine obstrictum non esse respondi: sed nec post magistratus qui uendidisse proponuntur, cum uidelicet pluris uendiderunt propter mensurae agri demonstrationem et hoc, qua pluris uendiderunt, restituere minore modo deprehenso iussi sunt.
ヘレニウス・モデスティヌスは次のように答えた。 ティティウスは、彼の後任者たちが債権のリスクを承認した以上、その件に関しては責任を負わない。 しかし、売却したとされる後発の政務官たちも責任を負わない。 なぜなら彼らは、土地の測定値を示したことによって明らかに高く売却し、そして、面積不足が判明したために、高く売却したその差額を払い戻すよう命じられただけだからである。
eum igitur, qui nouissimus nomen probauit, indemnitati rei publicae satisfacere debere, si nomen ad successorem idoneum transmisisse non doceatur.
したがって、最後に債権を承認した者が、もし資力のある後任者に債権を移転したことを証明できないならば、国家の被った損失を填補しなければならない。