[PAULUS libro uicensimo ad edictum. ] §5.3.22.prSi et rem et pretium habeat bonae fidei possessor, puta quod eandem redemerit: an audiendus sit, si uelit rem dare, non pretium? in praedone dicimus electionem esse debere actoris: an hic magis possessor audiendus sit, si uelit rem tradere licet deteriorem factam, non petitor, si pretium desideret, quod inuerecundum sit tale desiderium: an uero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, uidendum.
[パウルス、告示注解第二十巻] もし善意の占有者が、物と代金の両方を持っている場合(例えば、同じ物を買い戻した場合)に、彼が代金ではなく物を引き渡すことを望むなら、彼の言うことが聞かれるべきであろうか。 強奪者の場合には、我々は原告に選択権があるべきだと言う。 それとも、こちら(善意の占有者)においては、たとえ物が毀損されてしまっていたとしても、占有者が物を引き渡すことを望むなら、むしろ彼(占有者)の言うことが聞かれるべきであり、もし請求者が代金を要求したとしても、そのような要求は不当なものであるから、請求者の言うことは聞かれるべきではないのだろうか。 あるいはむしろ、占有者は相続財産に属する物によってより富んでいるのであるから、代金から得た余剰分をも返還すべきであると考えるべきだろうか。
nam et in oratione diui Hadriani ita est: 'Dispicite, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere lucrum et pretium, quod ex aliena re perceperit, reddere, quia potest existimari in locum hereditariae rei uenditae pretium eius successisse et quodammodo ipsum hereditarium factum.
なぜなら、神君ハドリアヌスの勅語の中にも次のようにあるからである。 「国父たる議員諸君、占有者が利得を得ることなく、他人の物から得た代金を返還する方がより公平ではないか、よくお考えいただきたい。 なぜなら、売却された相続財産たる物に代わってその代金が取って代わり、ある意味で代金自体が相続財産になったとみなしうるからである。
' oportet igitur possessorem et rem restituere petitori et quod ex uenditione eius rei lucratus est.
」したがって、占有者は請求者に対し、物を返還するとともに、その物の売却から得た利得をも返還しなければならない。