[PAULUS libro septimo decimo ad edictum. ] §5.1.12.prCum praetor unum ex pluribus iudicare uetat, ceteris id committere uidetur.
[パウルス、『告示注解』第十七巻] 法務官が多くの者の中から特定の一人が裁判することを禁じる場合、その他の者たちにそれを委ねていると見なされる。
§5.1.12.1Iudicem dare possunt, quibus hoc lege uel constitutione uel senatus consulto conceditur.
裁判官を指名することができるのは、法律、勅令、または元老院決議によってこれが認められている人々である。
lege, sicut proconsuli.
法律によるものとしては、例えばプロコンスル(属州総督)がそうである。
is quoque cui mandata est iurisdictio iudicem dare potest: ut sunt legati proconsulum.
管轄権を委任された者もまた、裁判官を指名することができる。 例えば、プロコンスルの代理官たちがそうである。
item hi quibus id more concessum est propter uim imperii, sicut praefectus urbi ceterique Romae magistratus.
同様に、命令権の効力に基づき、慣習によってそれが認められている人々。 例えば首都長官やローマのその他の政務官たちがそうである。
§5.1.12.2Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natura, quidam moribus.
しかし、裁判官を指名する権利を有する者によって、すべての人が裁判官として指名されうるわけではない。 なぜなら、ある者は法律によって、ある者は自然によって、ある者は慣習によって、裁判官になることを妨げられているからである。
natura, ut surdus mutus: et perpetuo furiosus et impubes, quia iudicio carent.
自然によるものとしては、聾者、唖者、および常に狂気にある者、そして未成年者がそうである。 なぜなら、彼らは判断力を欠いているからである。
lege impeditur, qui senatu motus est.
法律によって妨げられるのは、元老院から除名された者である。
moribus feminae et serui, non quia non habent iudicium, sed quia receptum est, ut ciuilibus officiis non fungantur.
慣習によるものとしては、女性や奴隷がそうである。 これは、彼らに判断力がないからではなく、市民等に課される公の任務を行わないことが確立された慣行となっているからである。
§5.1.12.3Qui possunt esse iudices, nihil interest in potestate an sui iuris sint.
裁判官になりうる者について、他人の権限に服しているか、それとも自己の権利を有しているかは、何ら問題ではない。