[IDEM libro quarto disputationum. ]
[同じ著者の『学説弁論』第4巻] 次の事例が提示されていた。
§49.17.9.prProponebatur filius familias miles testamento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem.
ある軍人である家子が、遺言を作成して、外部の者を相続人として指定し、その後父親が生存している間に死亡した。 父親自身も、指定された相続人が熟慮している間に死亡し、その後、指定された相続人が相続を放棄した。
quaerebatur, ad quem castrense peculium pertineret.
軍事特有財産が誰に帰属するかが問われていた。
dicebam castrense peculium filii familias, si quidem testatus decessit, quasi hereditatem deferri heredi scripto, siue extraneum scripsit heredem siue patrem.
私は次のように述べた。 家子の軍事特有財産は、もし彼が遺言を遺して死亡したならば、彼が外部の者を相続人として指定しにせよ、あるいは父親を指定したにせよ、いわば相続財産として、指定された相続人に引き渡される、と。
sed cum nihil de peculio decernit filius, non nunc obuenisse patri, sed non esse ab eo profectum creditur.
しかし、子が特有財産について何も決定しなかった場合、それは今になって父親に到来したのではなく、ただ彼から生じたものではないとみなされる。
denique si seruo filii castrensi libertatem pater adscripserit moxque filius uiuo patre defunctus sit, non impeditur libertas, cum, si filius patri superuixerit, impediatur libertas.
最後に、もし父親が子の軍事特有財産に属する奴隷に自由を付与し、その後まもなく、子が父親の生存中に死亡したならば、自由は妨げられない。 これに対し、もし子が父親より長く生存したならば、自由は妨げられるからである。
unde Marcellus putat necessarium quoque heredem seruum filii peculiarem patri existere posse, si filio pater superuixerit.
それゆえマルケッルスは、もし父親が子よりも長く生存したならば、子の特有財産に属する奴隷も、父親にとっての必要相続人として存在し得ると考えている。
idem referebam et si rem peculiarem filii pater legauerit: nam eodem casu, quo libertatem competere diximus, legatum quoque uel debebitur uel impedietur.
私は、父親が子の特有財産に属する物を遺贈した場合にも、同じことが当てはまると述べていた。 なぜなら、自由が認められると我々が述べたのと同じ場合において、遺贈もまた、有効となるか、あるいは妨げられるからである。
quibus ita praemissis et in proposito dicebam, cum heres non adiit hereditatem, retro peculium patris bonis accessisse: unde posse dici etiam aucta patris bona per hanc repudiationem.
これらのことがそのように前提された上で、提示された事例においても、私は次のように述べた。 相続人が相続を承認しなかったため、特有財産は遡及的に父親の財産に合流したのである。 それゆえ、この相続放棄によって、父親の財産が増加したとさえ言い得る、と。
nec est nouum, ut ex postfacto aliquis successorem habuisse uideatur.
また、事後の出来事によって、ある人が相続人を有していたとみなされることは、珍しいことではない。
nam et si filius eius, qui ab hostibus captus est, decesserit patre captiuo uiuo, si quidem pater regrederetur, quasi filius familias peculium haberet: enimuero si ibidem pater decesserit, quasi pater familias legitimum habebit successorem, et retro habuisse creditur eius successor ea quoque, quae medio tempore filius iste quaesiit, nec heredi patris, sed ipsi filio quaesita uidebuntur.
なぜなら、敵に捕らえられた者の子が、父親が捕虜として生存している間に死亡した場合、もし父親が帰還したならば、彼は家子として特有財産を有していたとみなされるからであり、しかし、もし父親がその地で死亡したならば、彼は(死亡の瞬間に遡って)いわば家父として法定の相続人を有することになり、その相続人は、その子が中間の時期に取得した物をも遡及的に有していたとみなされ、それらは父親の相続人ではなく、その子自身のために取得されたとみなされるのである。