Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.17.15.pr-49.17.15.4

父子間の贈与約定と特有財産奴隷による権利取得

8633 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

帰還した軍人である息子への父親からの贈与や父子間の約定における陣中特有財産の区別、さらに息子の特有財産に属する奴隷を介した権利取得の規則について規定する。

[IDEM libro trigensimo quinto quaestionum. ]
[同著者『疑義集』第35巻] 父親が、帰還した軍人である息子に贈与するものは、陣中特有財産を形成するのではなく、別の特有財産を形成するのであり、それはあたかも息子が一度も従軍しなかったかのようである。
§49.17.15.prPater militi filio reuerso quod donat, castrensis peculii non facit, sed alterius peculii, perinde ac si filius numquam militasset.
(父親が)約束をする息子に対して約束する場合、もしそれが陣中特有財産の原因によるものであるならば、その約束は効力を持つ。
§49.17.15.1Si stipulanti filio spondeat, si quidem ex causa peculii castrensis, tenebit stipulatio: ceterum ex qualibet alia causa non tenebit.
しかし、他のいかなる原因によるものであるならば、効力を持たない。 もし父親が息子から約束させる場合にも、同様の区別が維持される。
§49.17.15.2Si pater a filio stipulatur, eadem distinctio seruabitur.
息子に属する特有財産の奴隷が、部外者から約束させ、あるいは引き渡しによって受け取る場合、原因の区別なく、その物は息子に帰属する。
§49.17.15.3Seruus peculii, quod ad filium spectat, ab extero si stipuletur aut per traditionem accipiat, sine distinctione causarum res ad filium pertinebit: non enim ut filius duplex ius sustinet patris et filii familias, ita seruus, qui peculii castrensis est quique nullo iure, quamdiu filius uiuit, patri subiectus est, aliquid adquirere simpliciter stipulando uel accipiendo patri potest.
なぜなら、息子が父親としての地位と家子という二重の権利を保持しているのとは異なり、陣中特有財産に属し、息子が生存している限りはいかなる権利によっても父親に服していない奴隷は、単に約束させ、あるいは受け取ることによって、父親のために何かを取得することはできないからである。
quae ratio suadet, ut, si ab ipso patre seruus, qui ad filium pertinet, stipuletur ex quacumque causa uel traditum accipiat, sic adquiratur filio res et stipulatio, quemadmodum si exter promisisset, quoniam persona stipulantis et accipientis ea est, ut sine differentia causarum quod per eum agitur emolumentum filii spectet.
この理路は次のことを勧める。 すなわち、もし息子に属する奴隷が、父親自身からいかなる原因であれ約束させ、あるいは引き渡されたものを受け取る場合、あたかも部外者が約束したかのように、その物および約束は息子に取得される。 なぜなら、約束させ、受け取る者の身分は、原因の差異なく、彼を通じて行われることが息子の利益に帰するようなものだからである。
§49.17.15.4Si serui pater usum fructum amiserit, cuius proprietatem in castrensi peculio filius habebat, plenam proprietatem habebit filius.
もし父親が、息子が陣中特有財産において所有権を持っていた奴隷の、用益権を失ったならば、息子が完全な所有権を持つことになる。

語釈・文法注

  1. 49.17.15.prcastrensis peculii non facit, sed alterius peculii — 動詞 facere が属格を伴って「〜の部類とする」「〜に属するものとする」という意味を表す用法。ここでは quod donat がその目的語となっている。
  2. 49.17.15.3non enim ut filius duplex ius sustinet patris et filii familias — duplex ius(二重の権利)の内容を説明する属格。軍人である息子は、家子(filius familias)でありながら、陣中特有財産に関しては独立人(pater familias)としての自律的な財産権を持つため、このように二重の法的地位を維持していることを指す。
  3. 49.17.15.3aliquid adquirirere simpliciter stipulando uel accipiendo patri potest — 与格 patri は利益の与格(「父親のために」)。奪格の動名詞 stipulando uel accipiendo は手段を表し、「単に約束をすること、あるいは受け取ることによって」と訳される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.17.15.pr-49.17.15.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.17.15.pr-49.17.15.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。