Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.17.14.pr-49.17.14.2

捕虜死した軍人の遺言相続と特有財産の帰属

8632 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パピニアヌスは、捕虜となった軍人(家子)の死後に生じる遺言相続および特有財産の帰属について述べ、相続承認の熟慮期間中に奴隷がなした取引や遺贈の法的効力を論じる。

[IDEM libro uicensimo septimo quaestionum. ]
[同著者『疑義集』第27巻] 家子である軍人が敵に捕らえられた状態で死亡した場合、コルネリウス法は指定相続人を救済するであろう。
§49.17.14.prFilius familias miles si captus apud hostes uita fungatur, lex Cornelia subueniet scriptis heredibus: quibus cessantibus iure pristino peculium pater habebit.
彼らが相続を放棄した場合には、元の権利に基づき、父親が特有財産を取得することになる。
§49.17.14.1Proxima species uidetur, ut scriptis heredibus deliberantibus, quod seruus interim stipulatus est uel ab alio sibi traditum accepit, quod quidem ad patris personam attinet, si forte peculium apud eum resederit, nullius momenti uideatur, cum in illo tempore non fuerit seruus patris: quod autem ad scriptos heredes, in suspenso fuisse traditio itemque stipulatio intellegatur: ut enim hereditarius fuisse credatur, post aditam fit hereditatem.
次の事例もこれに類似すると思われる。 すなわち、指定相続人たちが熟慮している間に、奴隷がその間に約束したこと、あるいは他者から引き渡されたものを受け取ったことが、もし仮に特有財産が彼のもとに留まるとしても、父親の身分に関する限りは、無効であると思われる。 なぜなら、その時点においては、その奴隷は父親の奴隷ではなかったからである。 しかし、指定相続人に関する限り、引渡しおよび約束は未定の状態に置かれていたと解されるべきである。 というのも、彼が相続財産に属していたとみなされるのは、相続が承認された後のことだからである。
sed paterna uerecundia nos mouet, quatenus et in illa specie, ubi iure pristino apud patrem peculium remanet, etiam adquisitio stipulationis uel rei traditae per seruum fiat.
しかし、父親への敬意が我々を動かし、元の権利によって特有財産が父親のもとに留まるあの事例においても、奴隷を介した約束または引き渡された物の取得が(父親のために)認められるべきであるとされる。
§49.17.14.2Legatum, quod ei seruo relictum est, quamuis tunc propter incertum nulli sit adquisitum, omisso testamento patri tunc primum per seruum adquiretur, cum, si fuisset exemplo hereditatis peculio adquisitum, ius patris hodie non consideraretur.
その奴隷に遺贈された遺贈物は、その時点では不確定さゆえに誰にも取得されなかったとしても、遺言が放棄されたとき、その時初めて、奴隷を介して父親のために取得される。 なぜなら、もしそれが相続財産の例にならって特有財産のために取得されていたとしたら、父親の権利は今日顧みられないであろうからである。

語釈・文法注

  1. §49.17.14.prquibus cessantibus — 関係代名詞の連結(quibus = scriptis heredibus)を伴う、奪格絶対(ablative absolute)の構文。「指定相続人が(相続を)放棄した場合」を意味し、条件節に相当する。
  2. §49.17.14.1paterna uerecundia — 「父親に対する敬意・配慮」を意味する主語。法律上の論理的一貫性を部分的に曲げてでも、父親(pater familias)の利益や尊厳を守ろうとする法学者の衡平(aequitas)的配慮を示す法理表現。
  3. §49.17.14.2cum, si fuisset... — cum は理由(なぜなら)または対比(〜である一方で)を表す接続詞。条件文(si fuisset... non consideraretur)は過去の反実仮想(fuisset)と現在の帰結節(consideraretur)を組み合わせた混合型で、「もし相続財産と同様に特有財産のために取得されていたならば、現在の父親の権利は顧みられないであろう(が、実際には取得されていなかったため顧みられる)」という論理関係を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.17.14.pr-49.17.14.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.17.14.pr-49.17.14.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。