Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.16.6.pr-49.16.6.9

反抗や敵前逃亡など軍事上の非行に対する処罰

8608 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

軍隊における兵士の様々な非行(反抗、敵前逃亡、敵への内通、仮病、戦友への暴行、自傷・自殺、長官の不保護)に対する具体的な処罰の規定を説明する。

[IDEM libro tertio de re militari. ] §49.16.6.prOmne delictum est militis, quod aliter, quam disciplina communis exigit, committitur: ueluti segnitiae crimen uel contumaciae uel desidiae.
[IDEM libro tertio de re militari.] 共通の規律が要求するのとは異なる方法で犯されるすべての過失は、兵士の非行である。 例えば、怠慢、反抗、あるいは怠惰の罪がこれに該当する。
§49.16.6.1Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est.
上官に対して暴力を振るった者は、死刑に処されるべきである。
augetur autem petulantiae crimen dignitate praepositi.
しかし、不遜さの罪は、上官の階級によって重くなる。
§49.16.6.2Contumacia omnis aduersus ducem uel praesidem militis capite punienda est.
将軍または総督に対する兵士のあらゆる反抗は、死刑に処されるべきである。
§49.16.6.3Qui in acie prior fugam fecit, spectantibus militibus propter exemplum capite puniendus est.
戦列において最初に逃亡した者は、兵士たちが見ている前で、見せしめのために死刑に処されるべきである。
§49.16.6.4Exploratores, qui secreta nuntiauerunt hostibus, proditores sunt et capitis poenas luunt.
敵に秘密を漏らした偵察兵は、反逆者であり、死刑に処される。
§49.16.6.5Sed et caligatus, qui metu hostium languorem simulauit, in pari causa eis est.
しかし、敵への恐怖から病気を装った一般兵卒も、彼らと同等の立場にある。
§49.16.6.6Si quis commilitonem uulnerauit, si quidem lapide, militia reicitur, si gladio, capital admittit.
もし誰かが戦友を負傷させた場合、それが仮に石によるものであれば軍から除名され、もし剣によるものであれば、死罪を犯したことになる。
§49.16.6.7Qui se uulnerauit uel alias mortem sibi consciuit, imperator Hadrianus rescripsit, ut modus eius rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur.
みずからを負傷させた者、あるいはその他の方法で自殺を謀った者について、ハドリアヌス皇帝は、その件の基準が以下のように定められるよう勅答した。 すなわち、もし痛みに耐えかねて、あるいは生への嫌気から、あるいは病気、狂気、恥辱のために死ぬことを望んだのであるなら、彼に対して処罰が下されるべきではなく、不名誉除隊とされるべきである。 もしそのような理由を何ら主張しないのであれば、死刑に処されるべきである。
per uinum aut lasciuiam lapsis capitalis poena remittenda est et militiae mutatio irroganda.
酒あるいは放縦によって過ちを犯した者たちに対しては、死刑は免除されるべきであり、兵科の変更が科されるべきである。
§49.16.6.8Qui praepositum suum non protexit, cum posset, in pari causa factori habendus est: si resistere non potuit, parcendum ei.
みずからには可能であったにもかかわらず、自分の上官を保護しなかった者は、実行犯と同等の立場にあると見なされるべきである。 もし抵抗することができなかったのであれば、その者は赦されるべきである。
§49.16.6.9Sed et in eos, qui praefectum centuriae a latronibus circumuentum deseruerunt, animaduerti placuit.
しかしまた、強盗たちに包囲された百人隊長を見捨てて逃げた者たちに対しても、処罰を下すことが決定された。

語釈・文法注

  1. §49.16.6.prmilitis — 属格 militis は、主動詞 est の述語として「兵士の性質である/兵士の領域に属する」とも、あるいは主語 omne delictum を修飾して「兵士のあらゆる過失」とも解釈できる。ここでは関係節 quod ... committitur が delictum を修飾することから、文全体の骨格は「共通の規律が要求するものとは異なる方法で犯されるあらゆる過失は、兵士の非行である(兵士に属するものである)」となる。
  2. §49.16.6.5caligatus — caligatus(一般兵卒)は、ローマの軍靴 caliga(カリガ)を履く者を指し、指揮官や騎兵に対して、歩兵の一般兵卒(一兵卒)を意味する。
  3. §49.16.6.6capital admittit — 形容詞 capital(生命に関する、死刑に値する)の中性単数形であり、名詞 crimen(罪)が省略された対格として、他動詞 admittit(犯す)の目的語となっている。すなわち「死罪を犯す」を意味し、結果として死刑に処されるべき状況を指す。
  4. §49.16.6.7modus eius rei statutus sit — ut 節に続く受動態接続法。modus は「基準」「中庸」「限度」を意味し、自殺や自傷行為に対する一律の死刑を避け、その動機に応じて適切な処罰の度合いや基準(modus)を設けることを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.16.6.pr-49.16.6.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.16.6.pr-49.16.6.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。