[PROCULUS libro octauo epistularum. ] §49.15.7.prNon dubito, quin foederati et liberi nobis externi sint, nec inter nos atque eos postliminium esse: etenim quid inter nos atque eos postliminio opus est, cum et illi apud nos et libertatem suam et dominium rerum suarum aeque atque apud se retineant et eadem nobis apud eos contingant?
[プロクルス『書簡集』第8巻より]\n\n同盟民や自由民が我々にとって外国人であり、我々と彼らとの間には主権回復権が存在しないということは、疑いの余地がない。 なぜなら、彼らが我々のもとで、自国におけるのと同様に、彼ら自身の自由と彼らの財産の所有権を保持しており、また我々にとっても彼らのもとで同じことが当てはまるのであるから、我々と彼らとの間に、いったい何のために主権回復権が必要であろうか。
§49.15.7.1Liber autem populus est is, qui nullius alterius populi potestati est subiectus: siue is foederatus est item, siue aequo foedere in amicitiam uenit siue foedere comprehensum est, ut is populus alterius populi maiestatem comiter conseruaret.
\n\n他方、自由な民とは、他のいかなる民の支配権にも服していない民のことである。 それは同様に同盟関係にあるものであれ、あるいは対等な条約によって友好関係に入ったものであれ、あるいは、その民が他の民の尊厳を礼を尽くして尊重すべきことが条約の中に含まれているものであれ、同様である。
hoc enim adicitur, ut intellegatur alterum populum superiorem esse, non ut intellegatur alterum non esse liberum: et quemadmodum clientes nostros intellegimus liberos esse, etiamsi neque auctoritate neque dignitate neque uiri boni nobis praesunt, sic eos, qui maiestatem nostram comiter conseruare debent, liberos esse intellegendum est.
なぜなら、この規定が付け加えられるのは、一方の民が優位にあると理解されるためであり、他方の民が自由ではないと理解されるためではないからである。 そして、我々が自分たちの被保護者を、たとえ彼らが権威においても、尊厳においても、あるいは善良な人の徳においても我々より優位に立っていないとしても、自由人であると理解しているのと同様に、我々の尊厳を礼を尽くして尊重すべき義務を負う人々もまた、自由であると理解されるべきである。
§49.15.7.2At fiunt apud nos rei ex ciuitatibus foederatis et in eos damnatos animaduertimus.
\n\nしかし、同盟市から我々のもとで被告となる者が現れ、我々は彼らが有罪とされた場合には処罰を行う。