Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.15.22.pr-49.15.22.4

捕虜の死亡による相続と奴隷による財産取得

8594 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

敵の捕虜となり死亡した市民の遺産相続、およびその奴隷や権力下の息子の財産取得がコルネリウス法やポストリミニウムによってどのように扱われるかを論じ、さらに胎児の誕生と死亡による遺言の破棄について説明する。

[IULIANUS libro sexagensimo secundo digestorum. ] §49.15.22.prBona eorum, qui in hostium potestatem peruenerint atque ibi decesserint, siue testamenti factionem habuerint siue non habuerint, ad eos pertinent, ad quos pertinerent, si in potestatem hostium non peruenissent: idemque ius in eadem causa omnium rerum iubetur esse lege Cornelia, quae futura esset, si hi, de quorum hereditatibus et tutelis constituebatur, in hostium potestatem non peruenissent.
[ユリアヌス、『学説彙纂』第62巻] 敵の権力下に入り、そこで死亡した者たちの財産は、彼らが遺言作成能力を有していたか否かにかかわらず、もし彼らが敵の権力下に入っていなかったとしたら、それらが帰属したであろう人々に帰属する。 そして、コルネリウス法によって、同一の状況におけるすべての事柄について、同一の法が適用されるよう命じられている。 それは、その相続や後見について決定がなされている人々が、もし敵の権力下に入っていなかったとしたら、存したであろう法と同じものである。
§49.15.22.1Apparet ergo eadem omnia pertinere ad heredem eius, quae ipse, qui hostium potitus est, habiturus esset, si postliminio reuertisset.
したがって、敵に捕らえられた本人が、もしポストリミニウムによって帰還していたならば有していたであろうすべての同じものが、その者の相続人に帰属することが明らかである。
porro quaecumque serui captiuorum stipulantur uel accipient, adquiri dominis intelleguntur, cum postliminio redierint: quare necesse est etiam ad eos pertineant, qui ex lege Cornelia hereditatem adierint.
さらに、捕虜となった者たちの奴隷たちが約束し、あるいは受け取るいかなるものも、彼らがポストリミニウムによって帰還したときに、主人たちに取得されるものと解される。 したがって、それらはコルネリウス法に基づき相続を承認した人々にも帰属せざるを得ない。
quod si nemo ex lege Cornelia heres extiterit, bona publica fient.
しかし、もし誰もコルネリウス法に基づく相続人として現れないならば、財産は公有となる。
legata quoque seruis eorum praesenti die uel sub condicione ad heredes pertinebunt.
また、彼らの奴隷たちに対して、期限の到来しているもの、または条件付きで遺贈されたものも、相続人に帰属する。
item si seruus ab extero heres institutus fuerit, iussu heredis captiui adire poterit.
同様に、もし奴隷が第三者から相続人に指定されたならば、捕虜となった主人の相続人の命令によって、相続を承認することができる。
§49.15.22.2Quod si filius eius, qui in hostium potestate est, accipit aut stipulatur, id patre priusquam postliminio rediret mortuo ipsi adquisitum intellegitur, etsi uiuo patre decesserit, ad heredem patris pertinebit.
しかし、もし敵の権力下にある者の息子が、何かを受け取り、または約束するならば、父親がポストリミニウムによって帰還する前に死亡した場合には、それは彼自身に取得されたものと解されるが、たとえ父親の生存中に息子が死亡したとしても、父親の相続人に帰属する。
nam status hominum, quorum patres in hostium potestate sunt, in pendenti est, et reuerso quidem patre existimatur nunquam suae potestatis fuisse, mortuo tunc pater familias fuisse, cum pater eius in hostium potestate perueniret.
なぜなら、父親が敵の権力下にある人々の身分は、未定だからである。 そして、父親が帰還した場合には、彼らは決して自律的ではなかったとみなされ、父親が死亡した場合には、その父親が敵の権力下に入ったその時に、家父であったとみなされる。
§49.15.22.2aPater familias qui habebat filios in potestate duos et uiginti milia, ab hostibus captus est: alter ex filiis acceptis decem milibus alia decem milia adquisiuit: quaeritur patre apud hostes defuncto quid filii habituri sint.
権力下に二人の息子を、そして2万セステルティウスを有していた家父が、敵に捕らえられた。 息子のうちの一人が、1万を受け取った上で、さらに別の1万を取得した。 父親が敵地で死亡したとき、息子たちは何を有することになるかが問われる。
respondit, si reuersus esset pater, etiam postea adquisita decem milia eius futura fuisse: at cum in captiuitate mortuus sit, communia non fore, sed eius qui adquisiuit.
ユリアヌスは答えた。 もし父親が帰還していたならば、後に取得された1万も父親のものとなっていたであろう。 しかし、父親が捕虜のまま死亡したのであるから、それ(後に取得された1万)は共有とはならず、それを取得した者のものとなる。
uiginti autem milia aequaliter diuidenda.
しかし、元の2万は均等に分割されるべきである。
§49.15.22.3Quae peculiari nomine serui captiuorum possident, in suspenso sunt: nam si domini postliminio redierint, eorum facta intelleguntur, si ibi decesserint, per legem Corneliam ad heredes eorum pertinebunt.
捕虜の奴隷たちがペクリウムの名目で占有しているものは、未定の状態にある。 なぜなら、もし主人たちがポストリミニウムによって帰還したならば、それらは主人たちのものとなったと解され、もし彼らがそこで死亡したならば、コルネリウス法によって、彼らの相続人に帰属するからである。
§49.15.22.4Si quis, cum praegnatem uxorem haberet, in hostium potestatem peruenerit, nato deinde filio et mortuo, ibi decesserit, eius testamentum nullum est, quia et eorum, qui in ciuitate manserunt, hoc casu testamenta rumpuntur.
もしある人が、妻が妊娠しているときに敵の権力下に入り、その後息子が生まれて死亡し、彼自身もそこで死亡したならば、彼の遺言は無効である。 なぜなら、市民共同体にとどまった者たちの遺言も、この場合には破棄されるからである。

語釈・文法注

  1. §49.15.22.prquae futura esset — 関係代名詞 quae の先行詞は、直前の女性名詞 lege Cornelia 等の文法的属性に引きずられているが、意味的には中性名詞である ius を受けており、「〜と同じ(法・状態)が存在したであろう」という意味を形成する。
  2. §49.15.22.1iussu heredis captiui — captiui は heredis を修飾する属格ではなく、heredis(相続人)の対象となる被相続人(捕虜となった主人)を指す制限的属格である。したがって、「捕虜となった主人の相続人の命令によって」と解する。
  3. §49.15.22.2id patre priusquam postliminio rediret mortuo ipsi adquisitum intellegitur — patre... mortuo は奪格絶対。「父親がポストリミニウムによって帰還する前に死亡した場合」を表す。この場合、父親の捕虜期間中に息子が取得した財産は、父親の死亡によって「息子自身(ipsi)に取得された」とみなされる。
  4. §49.15.22.2afilios in potestate duos et uiginti milia — duos は filios(二人)を修飾し、uiginti milia(2万)は通例、財産(セステルティウス等)を指す。これらはともに habebat の目的語であり、支配下に二人の息子を有し、かつ2万の財産を有していたという構造である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.15.22.pr-49.15.22.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.15.22.pr-49.15.22.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。