Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.14.50.pr-49.14.50.2

土地の再落札と中間果実の帰属

8571 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

一度落札された土地が競売の再入札で同一人に再び落札された事例において、中間の期間に発生した果実の帰属を、土地が自作であるか小作であるかに応じて区別して判断した皇帝の判決を記録している。

[IDEM libro tertio decretorum. ] §49.14.50.prUalerius Patruinus procurator imperatoris Flauio Stalticio praedia certo pretio addixerat.
[同じ著者の『判決録』第3巻より] 皇帝の調達官ウァレリウス・パトルイヌスは、フラウィウス・スタルティキウスにある価格で地所を落札させていた。
deinde facta licitatione idem Stalticius recepta ea licitatione optinuerat et in uacuam possessionem inductus erat.
その後、競売が行われ、同じスタルティキウスがその再入札を引き受けて獲得し、空の占有へと導かれていた。
de fructibus medio tempore perceptis quaerebatur: Patruinus fisci esse uolebat.
中間の期間に収取された果実について問題が生じた。 パトルイヌスはそれを国庫のものであると望んだ。
plane si medio tempore inter primam licitationem et sequentem adiectionem percepti fuissent, ad uenditorem pertinerent (sicut solet dici, cum in diem addictio facta est, deinde melior condicio allata est) nec moueri deberemus, quod idem fuisset, cui et primo addicta fuerant praedia.
明らかに、もし最初の競売とそれに続く追加入札との間の期間に収取されていたならば、それらは売主に帰属するはずであり(期限付落札がなされ、その後に、より良い条件が提示された場合に、そう言われるのが常であるように)、地所が最初に落札された相手と同じ者であったからといって、私たちが動揺すべきではない。
sed cum utraque addictio intra tempus uindemiarum facta fuisset, recessum est ab hoc tractatu itaque placebat fructus emptoris esse.
しかし、両方の落札がブドウ収穫期の期間内に行われていたため、この議論からは退かれ、したがって果実は買主のものであると決定された。
§49.14.50.1Papinianus et Messius nouam sententiam induxerunt, quia sub colono erant praedia, iniquum esse fructus ei auferri uniuersos: sed colonum quidem percipere eos debere, emptorem uero pensionem eius anni accepturum, ne fiscus colono teneretur, quod ei frui non licuisset: atque si hoc ipsum in emendo conuenisset.
パピニアヌスとメッシウスは、地所が小作人の下にあったため、小作人からすべての果実を奪うのは不当であるとして、新たな意見を導入した。 すなわち、小作人は果実を収取すべきであるが、買主はその年の小作料を受け取ることになり、それは、小作人が果実を享受することを許されなかったという理由で国庫が小作人に対して義務を負うことのないようにするためであり、あたかも購入の際にこのこと自体が合意されていたかのようである、というものである。
pronuntiauit tamen secundum illorum opinionem, quod quidem domino colerentur, uniuersos fructus habere: si uero sub colono, pensionem accipere.
しかし、もしそれらが所有者自身によって耕作されているならば、すべての果実を保有し、もし小作人の下にあるならば、小作料を受け取るという彼らの意見に従って判決を下した。
§49.14.50.2Tryphonino suggerente, quid putaret de aridis fructibus, qui ante percepti in praediis fuissent, respondit, si nondum dies pensionis uenisset, cum addicta sunt, eos quoque emptorem accepturum.
トリフォニヌスが、それ以前に地所で収取されていた乾燥果実についてどう考えるかを尋ねたところ、落札された時点で、まだ小作料の支払期日が来ていなかったのであれば、買主はそれらもまた受け取ることになると答えた。

語釈・文法注

  1. §49.14.50.prrecepta ea licitatione — 独立奪格句。ここでの `recepta`(引き受けた、受け入れた)は、最初の落札者である Stalticius が他者の追加入札(licitatio)に対抗して、自らその入札条件を受け入れたこと、すなわち競売プロセスへ再参入したことを指す。
  2. §49.14.50.prin diem addictio — ローマ法の「期限付落札」という特約売買に関する挿入句。より良い条件(melior condicio)が提示された場合に売買が解除されるか再落札される制度において、中間の果実の帰属ルール(原則として売主に帰属する)が本事例の第1次と第2次の入札の間にも準用され得ることを示している。
  3. §49.14.50.1ne fiscus colono teneretur — 接続法過去未完了 `teneretur` は受動態で「義務を負わされる、法的責任を負う」の意。小作人が果実を奪われた場合、売主である国庫(fiscus)が小作人に対して使用収益(frui)を保障できなかったことによる契約上の責任(賃貸借訴権 actio locati)を負うことになるため、それを回避するための法的調整であることを示している。
  4. §49.14.50.1domino colerentur — 前置詞のない奪格 `domino` は行為者(「所有者によって」)を表し、小作人による耕作(`sub colono`)と対比されている。接続法 `colerentur` は皇帝の判決内容(間接話法)の従属節内にあるため接続法となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.14.50.pr-49.14.50.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.14.50.pr-49.14.50.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。