Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.14.42.pr-49.14.42.1

黙示の遺託信託の申告権と不正な和解への制裁

8563 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

国庫長官セウェールスによる没収財産中の黙示の遺託信託の申告権に関する判決と、申告後に占有者と不当な和解を行って出頭しない告発者および不正な占有者に対する制裁を定めた元老院決議について。

[UALENS libro quinto fideicommissorum.
[遺託信託に関するウァレンスの著書第5巻。
] §49.14.42.prArrianus Seuerus praefectus aerarii, cum eius, qui tacite rogatus fuerat non capienti fideicommissum reddere, bona publicata erant, pronuntiauit nihilo minus ius deferendi ex constitutione diui Traiani habere eum cui fideicommissum erat relictum.
] 国庫長官アッリアーヌス・セウェールスは、受領能力のない者に遺託信託を引き渡すよう黙示に求められていた者の財産が没収された時、それにもかかわらず、遺託信託を遺贈された者が神君トラヤヌスの勅法に基づきそれを申告する権利を有すると判決した。
§49.14.42.1Quia autem nonnulli ingrati aduersus beneficium diui Traiani post professionem quoque de tacito fideicommisso factam cum possessoribus transigunt atque tribus edictis euocati non respondent, placuit senatui tantum ab eo qui id fecisset exigi, quantum apud aerarium ex ea causa quam detulerat remanere oporteret, si professionem suam implesset: et si possessoris quoque fraus apud praefectum conuicta fuisset, ab eo quoque quod conuictus inferre debuisset exigi.
しかし、神君トラヤヌスの恩恵に感謝しない一部の者たちが、黙示の遺託信託に関する申告がなされた後であるにもかかわらず、占有者たちと示談を結び、また三度の呼出状によって呼び出されても応答しないため、そのような行為を行った者からは、もしその者が自身の申告を履行していたならば彼が告発した事由から国庫に留まるべきであったのと同額を取り立て、かつ、占有者の不正もまた長官の前で立証された場合には、占有者からもまた、有罪とされた場合に彼が納めるべきであった額を取り立てることが、元老院の決議となった。

語釈・文法注

  1. §49.14.42.preius, qui tacite rogatus fuerat non capienti fideicommissum reddere — eiusはbona(財産)を修飾する所有属格であり、関係代名詞quiの先行詞である。tacite rogatus fueratは「黙示に〜するよう求められていた」の意で、受領能力のない者(non capienti)に遺託信託を引き渡す(reddere)という、法を潜脱する黙示の遺託信託(tacitum fideicommissum)の合意を指す。
  2. §49.14.42.prius deferendi — deferendiは動名詞deferre(申告する、密告する)の属格で、iusを修飾する。ここでは、違法な黙示の遺託信託の存在を国庫に告発・通報する権利を意味する。
  3. §49.14.42.1tantum ab eo qui id fecisset exigi, quantum apud aerarium ex ea causa quam detulerat remanere oporteret — tantum... quantum...の相関構造。exigiは受動不定詞で、非人称のplacuit senatuiに支配されている。tantumはその文法上の主語(対格)。id fecissetは、直前の「申告後に占有者と示談し、召喚に応じない」行為を指す。si professionem suam implesset(もし彼がその申告を履行していたならば)という接続法過去完了の条件節を伴い、告発が成功した場合に国庫に入るはずだった額を和解した告発者から取り立てることを規定する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.14.42.pr-49.14.42.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.14.42.pr-49.14.42.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。