[IDEM libro secundo de iure fisci. ] §49.14.2.prEx quibusdam causis delatione suscipientium fama non laeditur, ueluti eorum, qui non praemii consequendi, item eorum, qui ulciscendi gratia aduersarium suum deferunt, uel quod nomine rei publicae suae quis exsequitur causam: et haec ita obseruari plurifariam principalibus constitutionibus praecipitur.
[IDEM libro secundo de iure fisci.] 特定の原因による密告においては、密告を行う人々の名声は傷つけられない。 例えば、褒賞を得るためではなく通告する者、同様に、復讐のために自らの敵対者を通告する者、あるいは、自らのポリスの名において訴訟を追行する者の場合がこれに当たる。 そして、これらがそのように遵守されるべきことが、皇帝の諭告によって多方面において命じられている。
§49.14.2.1Diuus Hadrianus Flauio Arriano in haec uerba rescripsit: 'Quin ei, qui instrumenta ad causam fisci pertinentia, cum possit exhibere, non exhibet, nocere debeat, si uerum aliter non inuenitur, ea subtracta esse credantur, quae nocitura causae eius fuerint, dubitatum non est.
神君ハドリアヌスはフラウィウス・アリアヌスに次のような言葉で勅答した。 「提示できるにもかかわらず、国庫の訴訟に関する文書を提示しない者に対して、不利益が生じるべきであることは疑いがない。 もし真実がほかの方法で見出されないならば、彼の訴訟に不利となるであろう文書が隠匿されたとみなされる。
sed nec alias dubitari oportet, quin non in aliam rem nocere debeant, quam in eam qua desiderata sunt'.
しかし、それ以外の点において、それらの文書が、それらが要求された件以外の事柄に対して不利益を及ぼすべきではない、ということについても疑われるべきではない」。
§49.14.2.2Item diui fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse instrumenta, quotiens de iure capiendi uel de iure dominii uel de aliqua causa simili re nummaria quaeratur, non si de capitali causa agatur.
同様に、神君なる兄弟皇帝たちは、コルネリウス・ルフスの請願に対して、受け取る権利、もしくは所有権、またはそれに類する金銭的な事柄に関する訴訟が問われている場合には、いつでも文書は開示されなければならないが、死刑に値する刑事事件が扱われている場合はそうではない、と勅答した。
§49.14.2.3Senatus censuit, ut, si neque delator neque possessor tribus edictis euocati adfuerint, delatoris quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset.
元老院は以下のように決議した。 すなわち、もし3回の告示によって召喚されたにもかかわらず、通告者も占有者も出頭しなかったならば、通告者の保証人が責任を負い、かつ彼からはその後に公訴を通告する権利が剥奪される。 一方、占有者の法的地位は、まったく通告されなかった場合と同様である、と。
§49.14.2.4Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris factum esse probabitur, diuus Hadrianus rescripsit secundum possessorem pronuntiari oportere, ita ut sententia comprehendatur etiam delatores edicto id comprehendisse.
しかしながら、通告者が出頭を命じられたにもかかわらず怠り、かつこれが占有者の詐術によって生じたのではないと証明されるときはいつでも、神君ハドリアヌスは、占有者に有利な判決が下されるべきであり、判決文中に、通告者たちも告示によってそのことを了解していたということが含められるべきである、と勅答した。
§49.14.2.5Diuus Pius Caecilio Maximo rescripsit constitutionem patris sui, qua compelleretur delator edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in uincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena subduceretur, si mandatorem haberet, sed ut mandator quoque perinde atque si ipse detulisset puniretur.
神君ピウスはカエキリウス・マクシムスに対し、通告者に委託者を明らかにすることを強制し、もし明らかにしなければ投獄することを定めた彼の父の諭告は、通告者に委託者がある場合に通告者が刑を免除されるということではなく、委託者もまた、彼自身が通告したのと同様に処罰されるという趣旨である、と勅答した。
§49.14.2.6Imperator noster Seuerus Augustus constituit, ne serui delatores dominorum audiantur, sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patronos a praesidibus prouinciarum poenae plectendos.
我らが皇帝セウェルス・アウグストゥスは、主人の通告者である奴隷たちの言い分は聞かれるべきではなく、むしろ処罰によって抑制されるべきであり、解放自由人であっても、パトロヌスに敵対して訴訟を委託した者たちは、属州総督らによって刑罰に処されるべきである、と定めた。
§49.14.2.7Complura sunt rescripta principalia, quibus cauetur non obesse errorem cuiquam, quod ignotus iuris sui ipse se detulerit.
多くの皇帝勅答が存在し、それらにおいては、自身の法律関係を知らずに自らを通告したという錯誤は、誰にとっても不利益にはならないと規定されている。
sed extat eorundem principum rescriptum, ex quo uidetur posse defendi ita demum non nocere cuiquam se detulisse, si ea persona sit, quae ignorare propter rusticitatem uel propter sexum femininum ius suum possit.
しかし、同じ皇帝たちの別の勅答も存在し、それに基づけば、自らを通告したことが不利益にならないのは、ただ、その者が、素朴さゆえに、あるいは女性という性のゆえに自身の法律関係を知り得ないような人物である場合に限られる、と主張され得ると考えられる。