[IDEM libro secundo de iure fisci. ] §49.14.2.prEx quibusdam causis delatione suscipientium fama non laeditur, ueluti eorum, qui non praemii consequendi, item eorum, qui ulciscendi gratia aduersarium suum deferunt, uel quod nomine rei publicae suae quis exsequitur causam: et haec ita obseruari plurifariam principalibus constitutionibus praecipitur.
[IDEM libro secundo de iure fisci.] 어떤 원인들에 의해서는 통고를 수행하는 자들의 명예가 손상되지 않는데, 예컨대 포상을 받기 위해서가 아니라 통고하는 자들, 마찬가지로 복수를 하기 위해 자신의 상대방을 통고하는 자들, 또는 자신의 자치 시의 이름으로 소송을 수행하는 자들이 그러하다. 그리고 이와 같이 준수되어야 함이 여러 방면으로 황제 칙령들에 의해 명령되어 있다.
§49.14.2.1Diuus Hadrianus Flauio Arriano in haec uerba rescripsit: 'Quin ei, qui instrumenta ad causam fisci pertinentia, cum possit exhibere, non exhibet, nocere debeat, si uerum aliter non inuenitur, ea subtracta esse credantur, quae nocitura causae eius fuerint, dubitatum non est.
신군 하드리아누스는 플라비우스 아리아누스에게 다음과 같은 글로 회답하였다. "국고의 소송에 관련된 문서들을 제출할 수 있음에도 제출하지 않는 자에게 불이익이 돌아가야 한다는 점은 의심의 여지가 없다. 만약 다른 방법으로 진실이 밝혀지지 않는다면, 그의 소송에 불리하게 작용했을 문서들이 은닉된 것으로 간주된다.
sed nec alias dubitari oportet, quin non in aliam rem nocere debeant, quam in eam qua desiderata sunt'. §49.14.2.2Item diui fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse instrumenta, quotiens de iure capiendi uel de iure dominii uel de aliqua causa simili re nummaria quaeratur, non si de capitali causa agatur.
그러나 그 외의 점에서도, 그 문서들이 그것이 요구된 사건 이외의 다른 사안에 대해서는 불이익을 주어서는 안 된다는 점 또한 의심되어서는 안 된다." 마찬가지로 신군 형제 황제들은 코르넬리우스 루푸스의 청원에 대하여, 수령 권리나 소유권 또는 이와 유사한 금전적 사안에 관한 소송이 다루어질 때마다 문서가 제시되어야 하며, 사형에 처해질 사건이 다루어지는 경우에는 그렇지 아니하다고 회답하였다.
§49.14.2.3Senatus censuit, ut, si neque delator neque possessor tribus edictis euocati adfuerint, delatoris quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset.
원로원은, 만약 세 번의 고시로 소환되었음에도 통고인과 점유자 모두 출석하지 아니하였다면, 통고인의 보증인들이 책임을 지고 그 통고인에게는 이후에 공적 소송을 통고할 권리가 박탈되며, 점유자의 권리는 전혀 통고되지 않은 경우와 동일하다고 결의하였다.
§49.14.2.4Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris factum esse probabitur, diuus Hadrianus rescripsit secundum possessorem pronuntiari oportere, ita ut sententia comprehendatur etiam delatores edicto id comprehendisse.
그러나 출석을 명령받은 통고인이 지체하고 이것이 점유자의 기망에 의해 발생한 것이 아님이 증명될 때마다, 신군 하드리아누스는 점유자에게 유리하게 판결이 내려져야 하며, 통고인들도 고시에 의해 그 사실을 인지하고 있었다는 점이 판결문에 포함되도록 하라고 회답하였다.
§49.14.2.5Diuus Pius Caecilio Maximo rescripsit constitutionem patris sui, qua compelleretur delator edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in uincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena subduceretur, si mandatorem haberet, sed ut mandator quoque perinde atque si ipse detulisset puniretur.
신군 피우스는 카에킬리우스 막시무스에게, 통고자로 하여금 교사자(위탁자)를 밝히도록 강제하고 만약 밝히지 않으면 구금하도록 한 그의 부친의 칙령은, 통고자가 교사자를 가졌을 때 그 형벌을 면하게 하려는 것이 아니라, 교사자 역시 스스로 통고한 것과 다름없이 처벌받도록 하려는 취지라고 회답하였다.
§49.14.2.6Imperator noster Seuerus Augustus constituit, ne serui delatores dominorum audiantur, sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patronos a praesidibus prouinciarum poenae plectendos.
우리 황제 세베루스 아우구스투스는 주인을 통고하는 노예들의 주장은 경청되지 않고 처벌로 제지되어야 하며, 해방자유인 역시 파트로누스에 대항하여 소송을 교사한 자들은 속주 총독들에 의해 처벌되어야 한다고 규정하였다.
§49.14.2.7Complura sunt rescripta principalia, quibus cauetur non obesse errorem cuiquam, quod ignotus iuris sui ipse se detulerit.
자신의 법적 권리를 알지 못하여 스스로를 통고한 오류가 누구에게도 해가 되지 않는다고 규정하는 여러 황제 회답들이 존재한다.
sed extat eorundem principum rescriptum, ex quo uidetur posse defendi ita demum non nocere cuiquam se detulisse, si ea persona sit, quae ignorare propter rusticitatem uel propter sexum femininum ius suum possit.
그러나 동일한 황제들의 또 다른 회답이 존재하는데, 이에 따르면 스스로 통고한 것이 누구에게도 해가 되지 않는 것은, 그 인물이 시골뜨기 같음(무지함)으로 인해서나 여성이라는 성별로 인하여 자신의 법적 권리를 알지 못할 수 있는 자인 경우에 한정된다고 옹호될 수 있는 것으로 보인다.