Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §49.1.3.pr-49.1.3.3

上訴状の当事者記載の不備と上訴理由の追加

8467 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

上訴状において訴訟相手の名を欠いた場合の扱い、および共同訴訟人の一部のみが記載された場合の効力について論じ、さらに一度上訴した後は当初主張した上訴理由以外の異なる理由を後から追加・変更できることを認める。

[ULPIANUS libro primo de appellationibus. ] §49.1.3.prScio quaesitum, si quis non addiderit in libellis, contra quem aduersarium appellet, an praescriptioni subiciatur: et puto nihil oportere praescribi.
[ウルピアーヌス著『上訴録』第一巻] もし誰かが上訴状において、どの対手に対して上訴するのかを書き加えなかった場合、却下の抗弁に服するかという問いがなされたことを私は知っている。 そして、私は何も却下される必要はないと考える。
§49.1.3.1Sed illud cecidit in quaestionem, si plures habuerit aduersarios et quorundam nomina libellis sint complexa, quorundam non, an aeque praescribi ei possit ab his, quorum nomina comprehensa non sunt, quasi aduersus ipsos adquieuerit sententiae.
しかし、もし彼が複数の対手を持っており、そのうちの一部の者の名前は上訴状に含まれているが、他の者の名前は含まれていない場合に、あたかも彼ら自身に対する判決を甘受したかのように、その名前が上訴状に含まれていない者たちによって、同様に彼に対して抗弁が提出されうるかということが問題となった。
et cum una causa sit, arbitror non esse praescribendum.
そして、事件が一つである以上、却下の抗弁はなされるべきではないと私は判断する。
§49.1.3.2Certe si plures hi sunt, aduersus quos pronuntiatur, et quorundam nomina in libellis sint comprehensa, quorundam non, hi soli appellasse uidebuntur, quorum nomina libellis sunt comprehensa.
確かに、判決を下された者たちが複数おり、そのうちの一部の者の名前が上訴状に含まれ、一部の者の名前は含まれていない場合には、その名前が上訴状に含まれている者たちだけが上訴したと見なされるであろう。
§49.1.3.3Quid ergo, si causam appellandi certam dixerit, an liceat ei discedere ab hac et aliam causam allegare? an uero quasi forma quadam obstrictus sit? puto tamen, cum semel prouocauerit, esse ei facultatem in agendo etiam aliam causam prouocationis reddere persequique prouocationem suam quibuscumque modis potuerit.
では、もし彼が特定の上訴理由を述べていた場合、その理由から離れて別の理由を主張することは許されるであろうか。 それとも、彼はあたかも一種の形式によって縛られているのだろうか。 しかし、一度上訴した以上は、彼には訴訟手続きにおいて上訴の別の理由をも提示し、彼ができるいかなる方法によってでも自らの上訴を追行する権能があると私は考える。

語釈・文法注

  1. §49.1.3.prpraescriptioni subiciatur — praescriptio は古典期ローマ法において「消滅時効」のほか「却下の抗弁」「形式的不備に基づく手続的抗弁」を意味する。ここでは、上訴状に相手方の名前を欠くという手続的過誤が、上訴自体の却下(抗弁による却下)につながるかどうかが問われている。
  2. §49.1.3.1quasi aduersus ipsos adquieuerit sententiae — quasi は接続法(ここでは完了 adquieuerit)を伴って「まるで〜したかのように」という反実仮想の譲歩を表す。動詞 adquiescere(甘受する、同意する)は与格 sententiae(判決)を支配し、ここでは「彼ら(名前が書かれなかった相手)に対する判決について不服を申し立てなかったとみなされる」という擬制を指す。
  3. §49.1.3.2aduersus quos pronuntiatur — この pronuntiatur(受動態)の行為対象者(aduersus quos)は、前の §49.1.3.1 の aduersarios(上訴の「相手方」)とは異なり、判決が言い渡された「上訴人側(共同訴訟人)」を指す。したがって、彼らのうち一部の者しか上訴状に名前を連ねていない場合、名前がない者は上訴の意思がない(判決を受け入れた)ものとみなされる、という共同上訴人側の問題について述べている。
  4. §49.1.3.3esse ei facultatem ... reddere persequique — puto に続く対格不定詞構文であり、facultatem が不定詞 esse の主語(対格)。facultatem(能力、権能)は与格の所有者 ei にかかり、さらにこれに対して二つの不定詞 reddere(提示すること)および persequi(追行すること)が同格ないし目的として修飾している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §49.1.3.pr-49.1.3.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.1.3.pr-49.1.3.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。