Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.8.4.pr-48.8.4.2

官吏の違法致死と去勢を禁じるハドリアヌスの勅答

8243 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、官職にある者が法に反して人を死に追いやる行為や、戯れによる致死に対する処罰を論じ、さらに去勢(宦官の製造)を厳しく禁止して医師と自発的被術者双方に刑罰を科したハドリアヌスの勅答を引用する。

[ULPIANUS libro septimo de officio proconsulis. ]
[ウルピアーヌス『プロコンスルの職務について』第7巻] 官職にある時に、人の殺害に向けて、法律で許可されていないこれら(の行為)のいずれかを行った者は、殺人者に関するコルネリウス法によって罪に問われる。
§48.8.4.prLege Cornelia de sicariis tenetur, qui, cum in magistratu est esset, eorum quid fecerit contra hominis necem, quod legibus permissum non sit.
ある者が戯れによって死の原因を作ったとき、ベティカ属州総督イグナティウス・タウリヌスがその者を5年間の流刑に処した処置は、神君ハドリアヌスによって承認された。
§48.8.4.1Cum quidam per lasciuiam causam mortis praebuisset, comprobatum est factum Ignatii Taurini proconsulis Baeticae a diuo Hadriano, quod eum in quinquennium relegasset.
同じ神君ハドリアヌスは次のように勅答した。
§48.8.4.2Idem diuus Hadrianus rescripsit: 'Constitutum quidem est, ne spadones fierent, eos autem, qui hoc crimine arguerentur, Corneliae legis poena teneri eorumque bona merito fisco meo uindicari debere, sed et in seruos, qui spadones fecerint, ultimo supplicio animaduertendum esse: et qui hoc crimine tenentur, si non adfuerint, de absentibus quoque, tamquam lege Cornelia teneantur, pronuntiandum esse.
「去勢者が作られないようにすることは、確かに規定されている。 そして、この罪で告発された者はコルネリウス法の刑罰に服し、その財産は当然のこととして私の国庫に没収されるべきであり、さらには、去勢を行った奴隷に対しても、極刑をもって処断されるべきである。 また、この罪に問われている者が(裁判に)出頭しない場合、欠席者に対しても、あたかもコルネリウス法によって罪に問われているかのように判決が下されるべきである。
plane si ipsi, qui hanc iniuriam passi sunt, proclamauerint, audire eos praeses prouinciae debet, qui uirilitatem amiserunt: nemo enim liberum seruumue inuitum sinentemue castrare debet, neue quis se sponte castrandum praebere debet.
明らかに、この害を被った者たち自身、すなわち男らしさを失った者たちが訴え出た場合、属州総督は彼らの訴えを聞くべきである。 なぜなら、何人も、自由人であれ奴隷であれ、本人の意に反してであれ同意の上であれ、去勢すべきではなく、また誰も自ら進んで去勢されるために身を任せるべきではないからである。
at si quis aduersus edictum meum fecerit, medico quidem, qui exciderit, capitale erit, item ipsi qui se sponte excidendum praebuit'.
しかし、もし誰かが私の布告に反したならば、切除を行った医師にとっては死罪となり、自ら進んで切除されるために身を任せた者自身にとっても同様である。 」

語釈・文法注

  1. §48.8.4.prcontra hominis necem — 前置詞 contra(対格支配)は、ここでは「〜に反対して」という通常の意味ではなく、「〜に向けて」「〜を目的として」という意図や方向性を示している。
  2. §48.8.4.1quod eum in quinquennium relegasset — quod 節は、主節の主語である factum(行為・処置)の具体的な内容を説明する事実の節(同格)として機能している。接続法 relegasset は、承認の対象となった客観的事実、あるいはハドリアヌスが認定した理由を表す。
  3. §48.8.4.2qui uirilitatem amiserunt — 関係節 qui uirilitatem amiserunt は、主節の主動詞 praeses prouinciae debet の後に置かれているが、先行詞は直前の praeses ではなく、文頭の ipsi(被害者たち)である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.8.4.pr-48.8.4.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.8.4.pr-48.8.4.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。