Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.5.43.pr

金指輪の特権を得た解放奴隷による姦通と処罰

8217 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

金指輪の特権を得た解放奴隷が、元主人(パトロヌス)の家族に対して姦通を犯した場合、解放奴隷としての重い罰が適用されるべきか、また現行犯での即殺が許されるべきかが論じられ、著者は主人の権利保護の観点からこれを肯定する。

[TRYPHONINUS libro secundo disputationum. ] §48.5.43.prSi is, qui ius anulorum impetrauit, adulterium commisit in patroni uxorem aut in patronam suam, aut in eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur? et magis probo subiciendum poenae libertinorum, quoniam lege Iulia de adulteriis coercendis ad tuenda matrimonia pro libertinis eos haberi placuit et deteriorem causam per istud beneficium patronorum haberi non oportet.
[トリフォニヌス『議論集』第2巻より] 金指輪の特権を獲得した者が、パトロヌスの妻に対して、あるいは自身のパトロナに対して、あるいは、彼がその父、母、息子、もしくは娘の解放奴隷であった、その者の[妻]に対して、あるいは彼女[その者自身]に対して姦通を犯した場合、解放奴隷として処罰されるべきであろうか。 また、彼が姦通の現場で現行犯逮捕された場合、処罰されることなく殺害されうるだろうか。 そして私は、[彼が]解放奴隷の刑罰に服すべきであるという説をより支持する。 なぜなら、姦通取締に関するユリウス法においては、婚姻を保護するために、彼らを解放奴隷として扱うことが合意されており、この[金指輪の]恩恵によってパトロヌスたちの立場が改悪されるべきではないからである。

語釈・文法注

  1. §48.5.43.prius anulorum — 「金指輪の特権(ius aureorum anulorum)」。解放奴隷に擬制的な出生自由人(ingenuitas)の地位を与える皇帝の恩恵。ただし、パトロヌスに対する義務(patronatus)は消滅しないため、この身分的葛藤が本段落の法的問題の基礎をなす。
  2. §48.5.43.prin eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit — 極めて複雑な省略と照応を持つ。対格句 in patroni uxorem aut in patronam suam に対応して、eius は uxorem を補って「その人の[妻]に」、eive は patronam を補って「あるいは彼女[自身]に」を意味する。cuius の先行詞は eius eiue であり、関係節内は「(彼が)その[人物の]父、母、息子、あるいは娘の解放奴隷であった」という構造になる。
  3. §48.5.43.prsubiciendum poenae — 主節の動詞 probo に導かれる対格不定詞句(動名詞的形容詞による受動義務表現)で、意味上の主語を表す代名詞 eum およびコピュラ esse が省略されており、[eum] subiciendum [esse] poenae と補って解釈する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.5.43.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.5.43.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。