Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.5.2.pr-48.5.2.9

姦通訴追の手続き順序と夫の売春周旋罪

8176 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

姦通訴訟における告発の順序や優先権、および夫の売春周旋(容認)罪に関するユリウス法の規定とその適用について論じている。

[IDEM libro octauo disputationum. ] §48.5.2.prEx lege Iulia seruatur, ut, cui necesse est ab adultero incipere, quia mulier ante denuntiationem nupsit, non alias ad mulierem possit peruenire, nisi reum peregerit.
[同じ著者による『論争書』第8巻] ユリウス法により、女性が告発の前に再婚したために、姦通相手から告発を始めざるを得ない者については、その被告に対する訴訟を完遂しない限り、女性に至ることはできない、ということが守られている。
peregisse autem non alias quis uidetur, nisi et condemnauerit.
なお、訴訟を完遂したと見なされるのは、有罪判決を獲得した場合に限られる。
§48.5.2.1Marito iure mariti accusanti illa praescriptio obicitur, si legem prodidisse dicatur ob hoc, quod adgressus accusationem adulterii destitit.
夫の権利に基づいて告発する夫に対しては、姦通の告発に着手した後にこれを取りやめたことを理由に、法を裏切ったと言われる場合、あの抗弁が提起される。
§48.5.2.2Lenocinii quidem crimen lege Iulia de adulteris praescriptum est, cum sit in eum maritum poena statuta, qui de adulterio uxoris suae quid ceperit, item in eum, qui in adulterio deprehensam retinuerit.
実のところ、売春周旋の罪は「姦通に関するユリウス法」によって規定されている。 というのも、妻の姦通について何かを受け取った夫、また現場で捕らえられた妻をそのまま留め置いた夫に対して、刑罰が定められているからである。
§48.5.2.3Ceterum qui patitur uxorem suam delinquere matrimoniumque suum contemnit quique contaminationi non indignatur, poena adulterum non infligitur.
もっとも、自分の妻が罪を犯すのを容認し、自らの婚姻を軽視し、汚されることに対して憤慨しない者であっても、姦通者の刑罰が科されるわけではない。
§48.5.2.4Qui hoc dicit lenocinio mariti se fecisse, releuare quidem uult crimen suum, sed non est huiusmodi compensatio admissa.
自分がこれを行ったのは夫の売春周旋によるものだと主張する者は、自身の罪を軽減しようとしているのであるが、このような種類の相殺は認められない。
ideo si maritum uelit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audietur.
したがって、姦通の被告が夫を売春周旋の罪で告発しようとしても、すでに告発された後であれば、彼の訴えは聞き入れられない。
§48.5.2.5Si publico iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat.
もし公訴において夫が妻を被告として告発する場合、売春周旋の主張は夫を告発から退けるであろうか。 私は退けないと考える。 したがって、夫の売春周旋は夫自身を重くするが、女性を免責するものではない。
§48.5.2.6Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse.
ここから、姦通について審理する裁判官が、売春周旋を理由に夫に対して処分を下すことができるか、という問いが生じうる。 そして私はできると考える。
nam Claudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a diuo Seuero.
というのも、高名な人物であるクラウディウス・ゴルグスが妻を告発していた際、現場で捕らえられた妻をそのまま留め置いていたことが発覚したため、告発者がいなくても、神君セウェルスによって売春周旋の罪で有罪と宣告されたからである。
§48.5.2.7Extraneus autem nequaquam lenocinium obiciens, posteaquam reus factus est, se releuabit, nec maritum poenae subiciet.
しかし、部外者は、被告となった後に売春周旋を申し立てたとしても、決して自らの罪を軽減することはできず、また夫を刑罰に服させることもできない。
§48.5.2.8Si simul ad accusationem ueniant maritus et pater mulieris, quem praeferri oporteat, quaeritur.
もし夫と女性の父親が同時に告発に赴いた場合、どちらが優先されるべきかが問題となる。
et magis est, ut maritus praeferatur: nam et propensiore ira et maiore dolore executurum eum accusationem credendum est, in tantum, ut et si pater praeuenerit et libellos inscriptionum deposuerit, marito non neglegente nec retardante, sed accusationem parante et probationibus instituente atque muniente, ut facilius iudicantibus de adulterio probetur, idem erit dicendum.
そして、夫が優先されるべきであるとするのが、より有力な見解である。 なぜなら、夫の方がより強い怒りとより大きな苦痛をもって告発を遂行するであろうと信じられるからである。 それは実に、たとえ父親が先んじて起訴状を提出していたとしても、夫に怠慢や遅滞がなく、むしろ告発を準備し、審理する者に対して姦通がより容易に立証されるよう、証拠を揃えて補強している場合には、同じことが言われるべきであるほどである。
§48.5.2.9Sed et quotiens alii, qui post maritum et patrem accusare possunt, ad accusandum prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re notio est, de iusto accusatore constituat.
しかしまた、夫や父親の後に告発する資格を持つ他の者たちが告発へと名乗りを上げる場合、その件について審理する権限を持つ者が、誰が正当な告発者であるかを決定すべきであることが法律に明記されている。

語釈・文法注

  1. §48.5.2.prcui necesse est — 関係代名詞 cui は、非人称表現 necesse est にかかる与格であり、その先行詞(ei など)が省略されて、続く主節の動詞 possit および peregerit の主語(意味上の主語)として機能している。
  2. §48.5.2.3poena adulterum — 名詞 adulterum は、形容詞・名詞 adulter(姦通者)の属格複数形(adulterorum の短縮形)であり、poena(刑罰)にかかる。全体で「姦通者たちの刑罰(姦通罪に科される刑罰)」を意味し、受動態の動詞 infligitur(科される)の主語となる。
  3. §48.5.2.8marito non neglegente — 夫 marito を意味上の主語とする、現在分詞を用いた絶対的奪格構文(marito non neglegente nec retardante, sed accusationem parante...)であり、条件節「たとえ父親が先んじたとしても(et si pater praeuenerit...)」の内部で、夫に怠慢がない状態を表す付帯状況または条件として機能している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.5.2.pr-48.5.2.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.5.2.pr-48.5.2.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。