Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.5.18.pr-48.5.18.7

妻への警告の成立要件と男女別個の告訴

8192 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアンは、離婚後の妻への警告における要件(裁判官の前である必要性、罪名や相手の特定の有無)を検討し、代理人や奴隷を通じた警告の効力を論じる。また、異なる告訴人が男女を別々に告訴する場合の制限と、共同被告である男の裁判が女の訴訟に与える影響について解説している。

[IDEM libro secundo ad legem Iuliam de adulteriis.
[同上、その『ジュリアス姦通法について』第2巻において。
] §48.5.18.prDenuntiasse qualiter accipiamus, utrum ad iudicem an uero simpliciter? ego, etsi non denuntiauit ad iudicem, sufficere credo, si adulterii se acturum denuntiauerit.
] 我々は「警告したこと」をどのように理解すべきであろうか。 裁判官の前でなされたものか、それとも単になされたものか。 私は、たとえ裁判官の前で警告しなかったとしても、自分が姦通罪で告訴するつもりであることを警告したならば、それで十分であると考える。
§48.5.18.1Quid ergo, si non quidem denuntiauit, uerum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum id cognouisset, nupsit, uel ignorans? puto non uideri ei denuntiatum: idcirco non posse accusatorem ab ea incipere.
それでは、もし彼が警告はしなかったが、彼女が結婚する前に告訴状を提出し、彼女がそれを知って結婚したか、あるいは知らずに結婚した場合はどうなるか。 私は、彼女に対して警告されたとはみなされないと考える。 したがって、告訴人は彼女から開始することはできない。
§48.5.18.2Quid ergo, si tantum denuntiauit, ne nuberet, sed non addidit, quare, num recte nupsisse uideatur? sed melius est illud sequi, ut eius denuntiatio uideatur electionem accusatori reseruare, qui crimen denuntiauit.
それでは、もし単に結婚しないようにとだけ警告し、なぜなのかその理由を付け加えなかった場合、彼女は正当に結婚したとみなされるだろうか。 しかし、その警告は、犯罪を警告した告訴人に選択権を留保しているとみなされるべきである、という見解に従うのがより良い。
omnino igitur si fecit adulterii criminis commemorationem in denuntiatione, etsi iudicem non monstrauit, magis putamus mulierem, quasi denuntiationem praecesserit, posse accusari.
したがって、要するに、もし彼が警告において姦通の罪について言及していたならば、たとえ裁判官を示さなかったとしても、警告が先行したかのようにして、女は告訴され得ると我々は考える。
§48.5.18.3Quid tamen si specialiter, cum quo adulterium fecerit, denuntiationi complexus est, mox uelit eam ex alterius persona accusare? magis est, ut non debeat audiri: neque enim crimen quod denuntiauit obicit.
しかし、もし彼が誰と姦通を行ったかを警告の中に具体的に含めておきながら、その後、別の人との関係に基づいて彼女を告訴したいと望むなら、どうなるか。 (彼の訴えは)聞き入れられるべきではないとするのが妥当である。 なぜなら、彼が警告した罪を申し立てているのではないからである。
§48.5.18.4Sed et si per procuratorem denuntiauerit, puto posse eum accusationem si uelit instituere sufficereque procuratoris denuntiationem.
しかしまた、もし彼が代理人を通じて警告したとしても、彼が望むなら告訴を提起することができ、代理人による警告で十分であると私は考える。
§48.5.18.5Ergo et si per actores denuntiauerit, id est seruum dominus denuntiauerit, rata erit denuntiatio.
したがって、もし彼が管理人を通じて、すなわち主人が奴隷を通じて警告したとしても、その警告は有効である。
§48.5.18.6Quaeritur, an alius adulteram, alius adulterum postulare possit, ut, quamuis ab eodem ambo simul postulari non possint, a diuersis tamen singuli possint.
一人が姦通の女を、別の人が姦通の男を告発できるか、すなわち、同じ者によって両者が同時に告発されることはできないとしても、異なる人々によってそれぞれ個別に告発されることは可能か、が問われる。
sed non ab re est hoc probare diuersos accusatores admitti posse, dum, si ante denuntiationem nupserit, prior mulier accusari non possit.
しかし、異なる告訴人が認められ得るということを承認するのは的外れではない。 ただし、もし彼女が警告の前に結婚したならば、女を先に告訴することはできないという条件のもとで。
exspectabit igitur mulier sententiam de adultero latam: si absolutus fuerit, mulier per eum uincet nec ultra accusari potest: si condemnatus fuerit, mulier non est condemnata, sed aget causam suam, ¹fortassis et optinere uel gratia uel iustitia uel legis auxilio possit.
したがって、女は姦通の男について下される判決を待つことになる。 もし彼が無罪となったなら、女は彼によって勝訴し、それ以上告訴されることはない。 もし彼が有罪となったなら、女は有罪となるわけではなく、自身の訴訟を行い、おそらくは好意、正義、あるいは法の助けによって勝訴することもあり得る。
quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet?
なぜなら、もし姦通の男が敵意によって圧倒されたか、あるいは偽の主張と買収された証人によって総督の前で罪を負わされ、彼が上訴することを望まなかったか、あるいは上訴できなかったのに対し、女の方は公正な裁判官を得て自身の貞潔を守る、ということがあるかもしれないからである。
§48.5.18.7Sed si antequam condemnetur
しかし、もし有罪判決を下される前に

語釈・文法注

  1. §48.5.18.prDenuntiasse — 完了不定詞。ここでは「警告したこと」という行為を抽象的名詞のように扱い、間接疑問文 `qualiter accipiamus` の論理的主題または目的語として提示されている。
  2. §48.5.18.practurum — 未来不定詞 `acturum esse` の `esse` が省略されたもの。対格の `se`(主節の主語を指す)を意味上の主語とする対格不定詞句であり、`denuntiauerit` の目的語節となる。`adulterii`(姦通の)は訴訟の内容・罪名を表す属格(起訴の属格)として、`acturum`(`agere`「訴訟を起こす」)に係る。
  3. §48.5.18.6dum — 接続法 `possit` を伴い、「〜という条件のもとで」「〜である限り」という制限的条件の副詞節を導く。
  4. §48.5.18.6per eum uincet — `eum` は前文の「無罪判決を受けた姦通の男(adultero)」を指す。姦通罪は共犯関係に基づく犯罪であるため、一方の被告(男)が無罪となれば、他方の被告(女)もその効力によって(`per eum`)自動的に告訴を免れ勝訴することになる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.5.18.pr-48.5.18.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.5.18.pr-48.5.18.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。