[IDEM libro secundo ad legem Iuliam de adulteriis. ]
[동일 저자, 『율리우스 간통법에 관하여』 제2권에서.] 우리는 '경고했다'는 것을 어떻게 이해해야 하는가?
§48.5.18.prDenuntiasse qualiter accipiamus, utrum ad iudicem an uero simpliciter? ego, etsi non denuntiauit ad iudicem, sufficere credo, si adulterii se acturum denuntiauerit.
법관 앞에서 한 것인가, 아니면 그저 단순하게 한 것인가? 나는 비록 법관 앞에서 경고하지 않았더라도, 자신이 간통죄로 소송을 제기할 것임을 경고했다면 그것으로 충분하다고 믿는다.
§48.5.18.1Quid ergo, si non quidem denuntiauit, uerum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum id cognouisset, nupsit, uel ignorans? puto non uideri ei denuntiatum: idcirco non posse accusatorem ab ea incipere.
그렇다면, 만일 그가 경고하지는 않았지만 그녀가 결혼하기 전에 기소장을 제출했고, 그녀가 이를 알고서 결혼했거나 혹은 알지 못하고 결혼했다면 어떻게 되는가? 나는 그녀에게 경고가 된 것으로 보이지 않는다고 생각한다. 따라서 기소자는 그녀로부터 시작할 수 없다.
§48.5.18.2Quid ergo, si tantum denuntiauit, ne nuberet, sed non addidit, quare, num recte nupsisse uideatur? sed melius est illud sequi, ut eius denuntiatio uideatur electionem accusatori reseruare, qui crimen denuntiauit.
그렇다면, 만일 단지 결혼하지 말라고만 경고하고 왜 그런지 그 이유를 덧붙이지 않았다면, 그녀가 정당하게 결혼한 것으로 여겨지겠는가? 하지만 그의 경고가 범죄를 경고한 기소자에게 선택권을 유보하는 것으로 보인다는 의견을 따르는 것이 더 낫다.
omnino igitur si fecit adulterii criminis commemorationem in denuntiatione, etsi iudicem non monstrauit, magis putamus mulierem, quasi denuntiationem praecesserit, posse accusari.
따라서 요컨대, 만일 그가 경고에서 간통죄를 언급했다면, 비록 법관을 지정하지 않았더라도, 마치 경고가 선행한 것처럼 그 여성이 기소될 수 있다고 우리는 생각한다.
§48.5.18.3Quid tamen si specialiter, cum quo adulterium fecerit, denuntiationi complexus est, mox uelit eam ex alterius persona accusare? magis est, ut non debeat audiri: neque enim crimen quod denuntiauit obicit.
그러나 만일 그가 누구와 간통을 저질렀는지를 경고에 구체적으로 포함시켰는데, 곧이어 다른 인물과 관련하여 그녀를 기소하고자 한다면 어떻게 되는가? 그의 주장이 수용되어서는 안 된다고 보는 것이 타당하다. 왜냐하면 그가 경고했던 범죄를 기소의 이유로 제기하고 있는 것이 아니기 때문이다.
§48.5.18.4Sed et si per procuratorem denuntiauerit, puto posse eum accusationem si uelit instituere sufficereque procuratoris denuntiationem.
하지만 또한 만일 그가 대리인을 통해 경고했더라도, 그가 원한다면 기소를 제기할 수 있으며 대리인의 경고로 충분하다고 나는 생각한다.
§48.5.18.5Ergo et si per actores denuntiauerit, id est seruum dominus denuntiauerit, rata erit denuntiatio.
따라서 만일 그가 관리인을 통해, 즉 주인이 노예를 통해 경고했더라도, 그 경고는 유효할 것이다.
§48.5.18.6Quaeritur, an alius adulteram, alius adulterum postulare possit, ut, quamuis ab eodem ambo simul postulari non possint, a diuersis tamen singuli possint.
한 사람이 간통한 여성을 기소하고 다른 사람이 간통한 남성을 기소할 수 있는지, 즉 동일한 사람에 의해 양쪽이 동시에 기소될 수는 없더라도 서로 다른 사람들에 의해 각각 개별적으로 기소될 수는 있는지가 문제된다.
sed non ab re est hoc probare diuersos accusatores admitti posse, dum, si ante denuntiationem nupserit, prior mulier accusari non possit.
그러나 서로 다른 기소자들이 허용될 수 있다는 것을 승인하는 것은 타당하다. 다만, 만일 그녀가 경고 전에 결혼했다면 여성을 먼저 기소할 수 없다는 조건하에 그러하다.
exspectabit igitur mulier sententiam de adultero latam: si absolutus fuerit, mulier per eum uincet nec ultra accusari potest: si condemnatus fuerit, mulier non est condemnata, sed aget causam suam, ¹fortassis et optinere uel gratia uel iustitia uel legis auxilio possit.
따라서 여성은 간통한 남성에 대해 내려지는 판결을 기다릴 것이다. 만일 그가 무죄 판결을 받는다면 여성은 그를 통해 승소하며 더 이상 기소될 수 없다. 만일 그가 유죄 판결을 받더라도 여성이 유죄로 판결된 것은 아니며, 그녀는 자신의 소송을 진행할 것이고, 어쩌면 은혜나 정의 혹은 법의 도움으로 승소할 수도 있을 것이다.
quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet?
왜냐하면, 만일 간통한 남성이 적대감에 짓눌렸거나 위조된 주장과 매수된 증인들에 의해 총독 앞에서 무거운 죄를 뒤집어썼는데 그가 상소하기를 원치 않았거나 상소할 수 없었던 반면, 여성은 양심적인 법관을 만나 자신의 정조를 방어하게 된다면 어떻게 되겠는가?
§48.5.18.7Sed si antequam condemnetur
그러나 유죄 판결을 받기 전에