Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.5.16.pr-48.5.16.9

公職や公務不在時における姦通告訴権と期間の進行

8190 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

夫が公職にある場合や、国事による不在、未成年といった特殊な状況における姦通告訴権の制限、猶予期間の進行、および抗弁の提起や告発手順に関する法規定を詳細に解説している。

[ULPIANUS libro secundo de adulteriis.
[ウルフピアヌス、その『姦通について』第2巻において。
] §48.5.16.prSi maritus sit in magistratu, potest praeueniri a patre: atquin non oportet.
] もし夫が公職にある場合、父親に先んじられる可能性がある。 しかし、それは適切ではない。
et putat Pomponius debere dici, quoad maritus magistratum gerit, patris quoque accusationem impediendam, ne praeripiatur marito ius, quod cum eo aequale habet: igitur non cedent sexaginta dies patri, cum accusare non potest.
そしてポンポニウスは、夫が公職を務めている間は、父親の告訴もまた妨げられるべきだと主張されるべきだと考えている。 それは、夫が父親と等しく有している権利を夫から奪い取らないためである。 したがって、父親が告訴することができない間は、60日の期間は父親に対して進行しない。
§48.5.16.1Legis Iuliae de adulteriis capite septimo ita cauetur: 'ne quis inter reos referat eum, qui tum sine detrectatione rei publicae causa aberit': neque enim aequum uisum est absentem rei publicae causa inter reos referri, dum rei publicae operatur.
姦通に関するユリウス法の第7章には、次のように規定されている。 「何人も、そのとき怠慢なくして国事のために不在である者を、被告人のうちに登録してはならない」。 というのも、国事のために不在である者が、国家のために働いている間、被告人のうちに登録されることは、公平とは見なされなかったからである。
§48.5.16.2Necessario adicitur 'sine detrectatione': ceterum si quis euitandi criminis id egit, ut rei publicae causa abesset, nihil illi commentum hoc proficiat.
「怠慢なくして」という言葉は必要上付け加えられている。 なぜなら、もし誰かが罪を免れるために国事のために不在となるよう画策したのだとしたら、この策略はその者にとって何らの役にも立たないからである。
§48.5.16.3Quod si quis praesens sit, uice tamen absentis habetur (ut puta qui in uigilibus uel urbanis castris militat), dicendum est deferri hunc posse: neque enim laborare habet, ut se repraesentet.
しかし、もしある者が現にいるとしても、それでも不在者と同等に扱われる場合(たとえば、夜警隊や首都軍営で兵役に就いている者のように)、その者は告訴され得ると言わなければならない。 なぜなら、その者は自らの出頭のために苦労する必要がないからである。
§48.5.16.4Et generaliter dicendum est eorum demum absentiam excusatam esse, qui in alia prouincia rei publicae causa absunt, quam in ea in qua deferuntur.
そして一般的に、彼らが告発される州とは異なる州に、国事のために不在である者たちの不在のみが、免責されると言わなければならない。
proinde si quis in prouincia, in qua agit, adulterium commiserit, accusari poterit, nisi sit ea persona, quae ad praesidis cognitionem non pertinet.
したがって、もし誰かが、自分が活動している州において姦通を犯したならば、その者が総督の裁判管轄に属さない人物でない限り、告訴されることが可能である。
§48.5.16.5Si negauerint se pater et maritus accusaturos intra diem sexagensimum, an statim incipiant tempora extraneo cedere? et primus Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque isti negauerint.
もし父親と夫が60日以内に告訴することを拒んだ場合、第三者に対する期間が直ちに進行し始めるのだろうか。 そしてまずポンポニウスは、彼らが拒むやいなや、第三者が告訴に加わることを認められ得ると考えている。
cui adsentiendum puto: fortius enim dicitur eum, qui se negauerit acturum, postea non audiendum.
私はこれに同意すべきであると考える。 なぜなら、自らは訴訟を起こさないと表明した者は、その後は聞き入れられるべきではないと、より強く言われるからである。
§48.5.16.6Lex Iulia de adulteriis specialiter quosdam adulterii accusare prohibet, ut minorem annis uiginti quinque: nec enim uisus est idoneus accusator, qui nondum robustae aetatis est.
姦通に関するユリウス法は、特に特定の者たちが姦通を告訴することを禁じており、例えば25歳未満の者がそうである。 なぜなら、まだ十分に成熟した年齢に達していない者は、適格な告訴人とは見なされなかったからである。
quod ita uerum est, si non matrimonii sui iniuriam exequatur: ceterum si suum matrimonium uindicare uelit, quamuis iure extranei ad accusationem ueniat, tamen audietur: nec enim ulla praescriptio obicitur suam iniuriam uindicanti.
これは、自らの婚姻に対する侵害を追求するのでない場合に限り、その通りである。 しかし、もし自らの婚姻を擁護しようと望むのであれば、たとえ第三者の権利として告訴に至るとしても、その訴えは聞き入れられる。 なぜなら、自らへの侵害を追求する者に対しては、いかなる抗弁も提起されないからである。
sane si iuuenali facilitate ductus uel etiam feruore aetatis accensus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irrogabitur.
むろん、もし彼が若さゆえの軽率さに導かれ、あるいは若気の至りに燃えて告訴に踏み切った場合であっても、告訴する彼に対して虚偽告訴の刑が容易に科されることはない。
minorem uiginti quinque annis etiam eum accipimus, qui uicensimum quintum annum aetatis agit.
また、我々は25歳未満の者として、25年目の年齢を生きている者をも含めて解釈する。
§48.5.16.7Praescriptiones, quae obici solent accusantibus adulterii, ante solent tractari, quam quis inter reos recipiatur: ceterum posteaquam semel receptus est, non potest praescriptionem obicere.
姦通の告訴人たちに対して提起されるのが常である抗弁は、被告人が受け入れられる前に審理されるのが常である。 しかし、一度受け入れられた後は、抗弁を提起することができない。
§48.5.16.8Si in uiduitate mulier perseuerat, in accusatoris est arbitrio, a quo uelit incipere, utrum ab adultero an ab adultera.
もし女性が寡婦のままでいる場合、どちらから始めたいかは、告訴人の裁量に委ねられている。 すなわち、姦夫からか、あるいは姦婦からかである。
§48.5.16.9Si quis et adulterum et adulteram simul detulit, nihil agit poteritque, quasi neutrum detulerit, rursus a quo uelit initium facere, quia nihil agit prima delatione.
もし誰かが姦夫と姦婦を同時に告発した場合、その告訴は無効であり、まるでどちらも告発しなかったかのように、再びどちらからでも開始したい方から始めることができる。 なぜなら、最初の告発によっては何らの効力も生じないからである。

語釈・文法注

  1. §48.5.16.prpatris quoque accusationem impediendam — 動詞句 debere dici に続く対格不定詞構文(間接話法)であり、動詞 esse が省略された動形容詞(接尾辞 -ndus)の構文(patris quoque accusationem impediendam esse)である。「父親の告訴もまた妨げられるべきである」という義務・必要のニュアンスを表す。
  2. §48.5.16.4eorum demum absentiam excusatam esse, qui in alia prouincia rei publicae causa absunt, quam in ea in qua deferuntur — 全体の骨格は dicendum est eorum demum absentiam excusatam esse(彼らの不在のみが免責されると言わなければならない)であり、eorum を先行詞とする関係節 qui... が続く。さらに、関係節内の in alia prouincia と quam 以下(in ea [prouincia] in qua deferuntur)が比較関係(...とは異なる州)を形成している。demum(のみ、ようやく)は eorum の限定を強めている。
  3. §48.5.16.6qui uicensimum quintum annum aetatis agit — 直訳すると「年齢の第25年を過ごしている者」となり、実年齢としては満24歳(25歳になるまでの最後の1年間)にある者を指す。ローマ法においては、このような未だ25歳に達していない状態の者も「25歳未満(minor uiginti quinque annis)」に含めると解釈されることを説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.5.16.pr-48.5.16.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.5.16.pr-48.5.16.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。