Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.3.14.pr-48.3.14.7

囚人の逃亡や死亡に対する看守兵の過失責任と処罰

8163 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

看守兵による被拘禁者の逃亡や死亡に対する責任と、その過失・故意に応じた処罰の規定、および捜索猶予や逃亡奴隷の賠償に関するモデスティヌスの見解。

[HERENNIUS MODESTINUS libro quarto de poenis. ] §48.3.14.prNon est facile tironi custodia credenda: nam ea prodita is culpae reus est, qui eam ei commisit.
[ヘレンニウス・モデスティヌスの『刑罰について』第4巻] 新兵に監視の任務を容易に委ねるべきではない。 なぜなら、それが遺棄された場合、それを彼に委ねた者が過失の責任を負うからである。
§48.3.14.1Nec uni, sed duobus custodia committenda est.
また、監視の任務は一人ではなく、二人で委ねられるべきである。
§48.3.14.2Qui si neglegentia amiserint, pro modo culpae uel castigantur uel militiam mutant: quod si leuis persona custodiae fuit, castigati restituuntur.
彼らが怠慢によって被拘禁者を失った場合、過失の程度に応じて、罰せられるか、兵籍を変更される。 しかし、もし被拘禁者が軽い身分の者であったなら、彼らは処罰されたうえで復帰させられる。
nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae datur.
なぜなら、もし同情から誰かが被拘禁者を逃がしたならば、兵籍を変更されるが、一方で、被拘禁者を逃がすにあたって不正に立ち回った場合には、死刑に処せられるか、兵職の最下級に置かれるからである。
interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est.
時に、許しが与えられる。 なぜなら、被拘禁者が他方の看守とともに逃亡した際、残る他方の看守には許しが与えられたからである。
§48.3.14.3Sed si se custodia interfecerit uel praecipitauerit, militi culpae adscribitur, id est castigabitur.
しかし、被拘禁者が自害したか、あるいは身を投げた場合、それは兵士の過失に帰せられる。 すなわち、処罰されることになる。
§48.3.14.4Quod si ipse custos custodiam interfecerit, homicidii reus est:
しかし、もし看守自身が被拘禁者を殺害したなら、殺人罪の被告となる。
§48.3.14.5Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur.
したがって、もし被拘禁者が不慮の事態で死亡したと主張されるならば、それは証明書によって立証されなければならず、そのようにして許しが与えられる。
§48.3.14.6Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite.
さらに、過失によって被拘禁者が失われた場合、それでも彼を捕らえることが重要であるならば、事情を調査したうえで、その兵士に他の兵士を付き添わせ、被拘禁者を捜索するための猶予期間が与えられるのが通例である。
§48.3.14.7Quod si fugitiuum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium reddere iuberi Saturninus probat.
しかし、もし[看守が]主人に返還されるべき逃亡奴隷を逃がしてしまったなら、もし[彼に]資力があるならば、主人にその代価を支払うよう命じられるべきであるとサトゥルニヌスは承認している。

語釈・文法注

  1. §48.3.14.prtironi — 動形容詞 credenda に伴う、行為を表す与格(行為者の与格)である。
  2. §48.3.14.2custodiae — 名詞 custodia の属格形。ここでは抽象的な「監視・拘禁」ではなく、具体的な人間としての「被拘禁者・囚人」を意味しており、persona custodiae で「被拘禁者の身分・重要性」を表す。
  3. §48.3.14.3militi culpae adscribitur — militi(利害の与格)と culpae(目的・結果の与格)による二重与格の構文であり、「兵士に対する過失として帰せられる」という意味をなす。
  4. §48.3.14.6intersit eam adprehendi — 非人称動詞 intersit に対し、対格不定詞句 eam adprehendi が主語として機能している。eam は被拘禁者(custodia, 女性名詞)を指す対格で、adprehendi は受動不定詞である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.3.14.pr-48.3.14.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.3.14.pr-48.3.14.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。