[UENULEIUS SATURNINUS libro secundo de iudiciis publicis. ] §48.2.12.pros accusare non licet: legatum imperatoris, id est praesidem prouinciae, ex sententia Lentuli dicta Sulla et Trione consulibus: item legatum prouincialem eius dumtaxat criminis, quod ante commiserit, quam in legationem uenerit: item magistratum populi Romani eumue, qui rei publicae causa afuerit, dum non detractandae legis causa abest.
[ウェヌレイウス・サトゥルニヌス『公訴裁判について』第二巻] これらの者を告発することは許されない。 すなわち、皇帝の使節、換言すれば属州総督(スッラとトリオが執政官のときの、レントゥルスの意見による)。 また、属州の使節については、彼が使節に就任する前に犯した罪に限る。 また、ローマ人民の政務官、あるいは公務のために不在である者(ただし、法による訴追を避ける目的で不在であるのではない場合に限る)。
H §48.2.12.1oc beneficio etiam in reos recepti uti possunt, si abolitione interueniente repeti se non debere contendant, secundum epistulam diui Hadriani ad Glabrionem consulem scriptam.
この恩恵は、すでに被告人として受理された者であっても、訴追免除の介在によって、自分が再び告訴されるべきではないと主張する場合には、これを利用することができる。 これは、神君ハドリアヌスが執政官グラブリオに宛てて書いた書簡に従う。
§48.2.12.2Lege Iulia iudiciorum publicorum cauetur, ne eodem tempore de duobus reis quis quereretur nisi suarum iniuriarum causa.
公訴裁判に関するユリウス法においては、自分に対する不法の原因によるのでない限り、何人も同じ時に二人の被告人について告訴をしてはならないと規定されている。
§48.2.12.3Si seruus reus postulabitur, eadem obseruanda sunt, quae si liber esset, ex senatus consulto Cotta et Messala consulibus.
奴隷が被告人として告訴請求される場合、彼が自由人であった場合と同様のことが遵守されなければならない。 これはコッタとメッサラが執政官のときの元老院決議による。
§48.2.12.4Omnibus autem legibus serui rei fiunt excepta lege Iulia de ui priuata, quia ea lege damnati partis tertiae bonorum publicatione puniuntur, quae poena in seruum non cadit.
しかし、奴隷は、私的暴力に関するユリウス法を除き、すべての法律によって被告人とされる。 なぜなら、同法によって有罪とされた者は、その財産の三分の一の没収によって処罰されるが、この刑罰は奴隷には適用されないからである。
idemque dicendum est in ceteris legibus, quibus pecuniaria poena irrogatur uel etiam capitis, quae seruorum poenis non conuenit, sicuti relegatio.
そして、金銭刑、あるいは、流刑のように奴隷の刑罰には適合しない生命刑もしくは身分刑が科されるその他の法律についても、同様のことが言われなければならない。
item nec lex Pompeia parricidii, quoniam caput primum eos adpraehendit, qui parentes cognatosue aut patronos occiderint: quae in seruos, quantum ad uerba pertinet, non cadunt: sed cum natura communis est, similiter et in eos animaduertetur.
同様に、尊属殺に関するポンペイウス法も適用されない。 なぜなら、その第一章は、親、親族、またはパトロヌスを殺害した者を対象としているからであり、これらの言葉は、言葉の限りにおいては奴隷には適用されないからである。 しかし、人間の本性は共通であるため、彼らに対しても同様に処罰される。
item Cornelia iniuriarum seruum non debere recipi reum Cornelius Sulla auctor fuit: sed durior ei poena extra ordinem imminebit.
同様に、不法行為に関するコルネリウス法についても、奴隷が被告人として受理されるべきではないとコルネリウス・スッラが決定したが、彼には特別手続による、より厳しい刑罰が科されることになる。