Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.19.5.pr-48.19.5.2

不在者の処刑禁止と不従順者に対する例外措置

8386 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

不在者の刑事裁判における神君トラヤヌスの不処罰方針を提示し、警告に従わない不従順な不在者への例外措置と適用の限界、および重大な犯罪における故意と過失の区別の重要性を解説している。

[ULPIANUS libro septimo de officio proconsulis. ] §48.19.5.prAbsentem in criminibus damnari non debere diuus Traianus Iulio Frontoni rescripsit.
[ウルピアーヌス『プロコンスルの職務について』第7巻] 刑事事件において不在の者を処罰すべきではないと、神君トラヤヌスはユリウス・フロントに勅答した。
sed nec de suspicionibus debere aliquem damnari diuus Traianus Adsidio Seuero rescripsit: satius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnari.
しかしまた、疑いのみに基づいて誰かが処罰されるべきではないとも、神君トラヤヌスはアッシディウス・セウェールスに勅答した。 なぜなら、罪なき者が処罰されるよりは、有罪者の犯罪が処罰されずに放置される方がましだからである。
aduersus contumaces uero, qui neque denuntiationibus neque edictis praesidum obtemperassent, etiam absentes pronuntiari oportet secundum morem priuatorum iudiciorum.
しかしながら、長官たちの出頭命令にも布告にも従わなかった不従順な者たちに対しては、不在であっても、民事裁判の慣行に従って判決が宣告されるべきである。
potest quis defendere haec non esse contraria.
ある者は、これらが矛盾していないと主張することができる。
quid igitur est? melius statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas uel eas, quae existimationem contingunt, si saepius admoniti per contumaciam desint, statui posse et usque ad relegationem procedi: uerum si quid grauius irrogandum fuisset, puta in metallum uel capitis poenam, non esse absentibus irrogandam.
では、いかなることか。 不在者に対しては、度重なる警告にもかかわらず不従順によって出頭しない場合、金銭刑、あるいは名誉に関わる刑罰を科すことができ、追放刑にまで及ぶことができると定めるのがより良いであろう。 しかし、より重い刑罰、例えば鉱山労働刑や死刑が科されるべきであった場合には、不在者に対して科すべきではない。
§48.19.5.1In accusatorem autem absentem nonnumquam grauius statuendum, quam Turpilliani senatus consulti poena irrogatur, dicendum est.
しかし、不在の告訴人に対しては、トゥルピリアヌス元老院決議の刑罰が科されるよりも、時にはより重く決定されるべきであると言うべきである。
§48.19.5.2Refert et in maioribus delictis, consulto aliquid admittatur, an casu.
また、より重大な犯罪においては、何かが故意に犯されるのか、それとも偶然によってなのかが重要である。
et sane in omnibus criminibus distinctio haec poenam aut iustam elicere debet aut temperamentum admittere.
そして、確かにすべての犯罪において、この区別は、公正な刑罰をもたらすか、あるいは軽減を認めるべきである。

語釈・文法注

  1. 48.19.5.prsatius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnari — 間接話法における対格不定詞(AcI)構文。形容詞比較級中性単数 satius と esse を伴う非人称表現であり、比較対象として relinqui(受動不定詞、主語は facinus)と damnari(受動不定詞、主語は innocentem)の二つの不定詞句が quam で結ばれている。
  2. 48.19.5.prmelius statuetur in absentes... — statuetur は動詞 statuere の未来受動3人称単数。非人称的に「〜と規定されるのがよりよいであろう」と解され、それに続く posse(およびそれに依存する受動不定詞 procedi)と non esse... irrogandam(動形容詞を含む不定詞句)という2つの対格不定詞構文を実質的な主語として従えている。
  3. 48.19.5.1grauius statuendum... dicendum est — 二重の動形容詞(当為・義務)構文。主節の非人称動形容詞句 dicendum est (〜と言われるべきである)が、間接話法として grauius statuendum [esse] (より重く決定されるべきである)という、esse が省略された別の動形容詞(対格不定詞)句を従えている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.19.5.pr-48.19.5.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.19.5.pr-48.19.5.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。