Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.19.38.pr-48.19.38.12

身分に応じた各種犯罪の処罰と兵士への刑罰

8419 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

各種犯罪(皇帝の資産の窃盗、裏切り、暴動扇動、未成年者への凌辱、毒薬投与、遺言書改ざん等)に対する、加害者の身分(低身分と高身分)に応じた刑罰の詳細。また、兵士の脱獄や自殺未遂に対する罰則も定められている。

[IDEM libro quinto sententiarum. ] §48.19.38.prSi quis aliquid ex metallo principis uel ex moneta sacra furatus sit, poena metalli et exilii punitur.
[同じく、第五巻] 皇帝の鉱山から、あるいは神聖な鋳造所から何事かを盗み出した者は、鉱山役刑および追放刑によって処罰される。
§48.19.38.1Transfugae ad hostes uel consiliorum nostrorum renuntiatores aut uiui exuruntur aut furcae suspenduntur.
敵への投降者、あるいは我々の計画の密告者は、生きたまま火刑に処されるか、あるいは刑架に吊るされる。
§48.19.38.2Actores seditionis et tumultus populo concitato pro qualitate dignitatis aut in furcam tolluntur aut bestiis obiciuntur aut in insulam deportantur.
民衆を扇動して反乱や暴動を引き起こした首謀者は、身分の高低に応じて、刑架に吊るされるか、野獣に投げ与えられるか、あるいは島に流刑される。
§48.19.38.3Qui nondum uiripotentes uirgines corrumpunt, humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam relegantur aut in exilium mittuntur.
未だ適齢期に達していない乙女を凌辱した者は、身分の低い者であれば鉱山役刑に処され、身分の高い者であれば島に配流されるか、あるいは追放に処される。
§48.19.38.4Qui se suis nummis redemptum non probauerit, libertatem petere non potest: amplius eidem domino sub poena uinculorum redditur uel, si ipse dominus malit, in metallum damnatur.
自己の金で買い戻されたことを証明できない者は、自由を請求することができない。 さらに、彼は同じ主人に、拘禁刑を伴って引き渡されるか、あるいは主人自らが望むなら、鉱山役刑に処される。
§48.19.38.5Qui abortionis aut amatorium poculum dant, etsi dolo non faciant, tamen quia mali exempli res est, humiliores in metallum, honestiores in insulam amissa parte bonorum relegantur.
堕胎薬または媚薬を与える者は、たとえ悪意なく行ったとしても、悪い前例となることゆえに、身分の低い者は鉱山役刑に、身分の高い者は財産の一部を没収された上で島に配流される。
quod si eo mulier aut homo perierit, summo supplicio adficiuntur.
ただし、これによって女性または人が死亡した場合には、極刑に処される。
§48.19.38.6Testamentum, quod nullo iure ualet, impune supprimitur: nihil est enim, quod ex eo aut petatur aut consistere possit.
いかなる法によっても効力を有しない遺言書は、罰せられることなく破棄される。 なぜなら、それに基づいて請求され得るものも、成立し得るものも存在しないからである。
§48.19.38.7Qui uiui testamentum aperuerit recitauerit resignauerit, poena Corneliae tenetur: et plerumque humiliores aut in metallum damnantur aut honestiores in insulam deportantur.
生存している者の遺言書を勝手に開封し、朗読し、あるいは封印を解いた者は、コルネリウス法の刑罰に処され、一般に身分の低い者は鉱山役刑に処され、あるいは身分の高い者は島に流刑される。
§48.19.38.8Si quis instrumentum litis suae a procuratore aduersario proditum esse conuicerit, procurator si humilior sit, in metallum damnatur, si honestior, adempta parte bonorum dimidia in perpetuum relegatur.
もし誰かが、自己の訴訟の証書が代理人によって相手方に漏洩されたことを証明したならば、代理人は身分の低い者であれば鉱山役刑に、身分の高い者であれば、財産の半分を没収された上で永久に配流される。
§48.19.38.9Instrumenta penes se deposita quicumque alteri altero absente reddiderit uel aduersario prodiderit: personae condicio est, aut in metallum damnatur aut in insulam deportatur.
自己のもとに寄託された証書を、一方が不在の際にもう一方に返還するか、あるいは相手方に漏洩した者は、本人の身分次第で、鉱山役刑に処されるか、島に流刑される。
§48.19.38.10Iudices pedanei si pecunia corrupti dicantur, plerumque a praeside aut curia summouentur aut in exilium mittuntur aut ad tempus relegantur.
下級判事が金銭で買収されたと言われる場合、彼らは一般に属州総督によって、市参事会から罷免されるか、追放されるか、あるいは一定期間配流される。
§48.19.38.11Miles, qui ex carcere dato gladio erupit, poena capitis punitur.
剣を渡されて牢獄から脱走した兵士は、死刑に処される。
eadem poena tenetur et qui cum eo, quem custodiebat, deseruit.
自分が監視していた者とともに逃亡した者も、同じ刑罰に処される。
§48.19.38.12Miles, qui sibi manus intulit nec factum peregit, nisi inpatientia doloris aut morbi luctusue alicuius uel alia causa fecerit, capite puniendus est: alias cum ignominia mittendus est.
自殺を図りながら遂げられなかった兵士は、苦痛、病気、悲しみ、あるいはその他の原因に耐えかねて行ったのでない限り、死刑に処されるべきである。 それ以外の場合には、不名誉除隊処分とされるべきである。

語釈・文法注

  1. 48.19.38.5mali exempli — 性質の属格(記述の属格)であり、名詞 "res" を修飾、あるいは動詞 "est" の述語(補語)として機能している。「悪い前例(の性質を持つ)事柄」という意味になる。
  2. 48.19.38.11dato gladio — 奪格絶対(ablativus absolutus)の構文であり、「剣が与えられた上で」を意味する。この「与えられた」が、兵士自身が脱獄の際に誰かから武器(剣)を提供された状況を指すか、あるいは兵士が他の囚人に剣を与えて脱獄させた状況を指すか、両義的に取られうるが、ここでは前者として解釈している。
  3. 48.19.38.12alias — 「それ以外の場合には」を意味する副詞。直前の "nisi..."(〜でない限り)という否定の条件節との対比において、通常とは逆に「条件に該当する場合(=病気や苦痛などの正当な理由がある場合)」を指すために用いられている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.19.38.pr-48.19.38.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.19.38.pr-48.19.38.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。